9 czerwca br. w Ośrodku Rozwoju Edukacji w Warszawie odbyło się szkolenie poświęcone nowej podstawie programowej przedmiotu przyroda. Zostało ono zorganizowane przez Wydział Kształcenia Ogólnego i Kompetencji Cyfrowych ORE w ramach cyklu szkoleń z podstaw programowych w Reformie26. Kompas Jutra na I i II poziomie edukacyjnym.
Celem było przedstawienie założeń nowej podstawy programowej oraz praktycznych sposobów jej realizacji w codziennej pracy szkoły.
W szkoleniu uczestniczyli doradcy metodyczni, konsultanci oraz przedstawiciele instytucji wspierających nauczycieli w przygotowaniu do wdrażania zmian w szkole podstawowej.
Zajęcia przeprowadziły Monika Satoła i dr Magdalena Jarzębowska.
Koncepcja przedmiotu przyroda
Prelegentki zapoznały uczestników z koncepcją przedmiotu przyroda jako zintegrowanego obszaru edukacyjnego, który łączy treści biologiczne, geograficzne, fizyczne i chemiczne. Podkreśliły, że nowa podstawa programowa koncentruje się na rozwijaniu kompetencji uczniów poprzez:
- aktywne poznawanie świata;
- rozwiązywanie problemów;
- prowadzenie obserwacji i eksperymentów;
- budowanie sprawczości.
Założenia Reformy26
W części wykładowej prelegentki omówiły główne założenia Reformy26, w tym:
- rolę edukacji przyrodniczej w kształtowaniu kompetencji fundamentalnych i przekrojowych;
- znaczenie edukacji klimatycznej i zdrowotnej;
- miejsce oceniania kształtującego w procesie uczenia się.
Uczestnicy analizowali również strukturę nowej podstawy programowej oraz doświadczenia edukacyjne jako kluczowy element środowiska uczenia się.
Zajęcia laboratoryjne i terenowe
Istotnym elementem szkolenia była część warsztatowa realizowana zgodnie z przygotowanymi scenariuszami zajęć laboratoryjnych i terenowych.
Podczas zajęć laboratoryjnych uczestnicy poznawali metody projektowania doświadczeń edukacyjnych zgodnych z podejściem inquiry-based learning (IBL). Wyróżnia się ono tym, że uczniowie samodzielnie formułują pytania badawcze, stawiają hipotezy, przeprowadzają obserwacje i wyciągają wnioski. Szczególną uwagę poświęcono wykorzystaniu metodyki małej skali (small scale chemistry – chemia w małej skali, small scale physics – fizyka w małej skali), która umożliwia realizację eksperymentów z użyciem prostych, bezpiecznych i łatwo dostępnych materiałów.
Warsztaty laboratoryjne pokazały, w jaki sposób:
- organizować proces badawczy,
- wspierać uczniów w samodzielnym dochodzeniu do wiedzy,
- traktować błędy jako naturalny element uczenia się.
Druga część warsztatów odbyła się w terenie. Uczestnicy pracowali zgodnie ze scenariuszem zajęć terenowych, którego celem było ukazanie najbliższego otoczenia szkoły jako naturalnego laboratorium badawczego. W trakcie działań terenowych analizowali możliwości prowadzenia obserwacji przyrodniczych, badań środowiskowych oraz projektów edukacyjnych opartych na zasadzie „od bliskiego do dalekiego”. Poznali też rolę bezpośredniego kontaktu z przyrodą w rozwijaniu ciekawości poznawczej, budowaniu więzi ze środowiskiem oraz kształtowaniu postaw proekologicznych.
Korzyści ze szkolenia
Dzięki udziałowi w szkoleniu uczestnicy:
- praktycznie doświadczyli metod rekomendowanych w nowej podstawie programowej, takich jak nauczanie przez dociekanie, edukacja terenowa, praca projektowa i podejście STEAM;
- przeanalizowali przykłady doświadczeń edukacyjnych;
- poznali dobre praktyki organizacji pracy badawczej uczniów;
- omówili sposoby wykorzystania technologii cyfrowych jako narzędzi wspierających proces uczenia się.
Spotkanie stało się także przestrzenią do wymiany doświadczeń i refleksji nad rolą nauczyciela w nowoczesnej edukacji przyrodniczej.
Podsumowanie
Podczas szkolenia mocno wybrzmiało, że skuteczne wdrażanie Reformy26 wymaga tworzenia sytuacji edukacyjnych, w których uczniowie mogą samodzielnie odkrywać, badać i interpretować otaczający świat, a nauczyciel pełni funkcję przewodnika i organizatora procesu uczenia się.
Uczestnicy przekonali się, że nowa podstawa programowa przedmiotu przyroda tworzy warunki do budowania szkoły:
- nowoczesnej;
- angażującej;
- odpowiadającej na wyzwania współczesnego świata;
- wspierającej rozwój kompetencji niezbędnych do uczenia się przez całe życie.
