ABS – Anty-Bullying dla Szkół, czyli systemowe wsparcie szkół w przeciwdziałaniu przemocy rówieśniczej
ABS – Anty-Bullying dla Szkół to innowacyjny program, który wspiera całe społeczności szkolne w budowaniu bezpiecznego środowiska, skutecznym reagowaniu na przemoc rówieśniczą oraz rozwijaniu kultury szkoły opartej na bezpieczeństwie, relacjach i współodpowiedzialności. Program został opracowany przez Biuro UNICEF ds. Reagowania na Potrzeby Uchodźców w Polsce we współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej i Ośrodkiem Rozwoju Edukacji w Warszawie, przy udziale ekspertów i praktyków zajmujących się przeciwdziałaniem przemocy rówieśniczej i wspieraniem szkół.
Od października 2026 roku Ośrodek Rozwoju Edukacji przejmuje pełną koordynację i odpowiedzialność za dalszy rozwój programu ABS, włączając go w system wsparcia szkół i placówek oświatowych.
Program ABS wpisuje się w kierunek zmian określonych w Reformie26. Kompas Jutra. Pomaga szkołom:
- budować bezpieczne i wspierające środowisko,
- dbać o dobrostan uczniów;
- rozwijać kompetencje społeczne poprzez działanie, współpracę i refleksję.
ABS wzmacnia sprawczość szkoły i całej społeczności szkolnej w projektowaniu i wdrażaniu własnych rozwiązań.
Koncepcja programu
ABS jest programem, który wspiera szkołę w budowaniu własnego, ogólnoszkolnego systemu przeciwdziałania przemocy rówieśniczej. Szkoła nie otrzymuje gotowego rozwiązania do wdrożenia – na podstawie diagnozy własnej sytuacji określa potrzeby, wyznacza cele i planuje działania. Przez cały rok towarzyszy jej w tym procesie Ekspert ABS, który wspiera szkołę wiedzą, narzędziami i uporządkowaną strukturą pracy.
Praca ze szkołą obejmuje trzy obszary: politykę szkoły, reagowanie i profilaktykę.
- W obszarze polityki szkoła pracuje nad jasnymi zasadami, definicjami i procedurami dotyczącymi przemocy.
- W obszarze reagowania analizuje i rozwija system reagowania na przemoc z perspektywy osób jej doświadczających, stosujących przemoc i świadków.
- W obszarze profilaktyki rozpoznaje potrzeby i planuje działania wzmacniające codzienną kulturę bezpieczeństwa i relacje w społeczności szkolnej.
Każdy z obszarów rozpoczyna się diagnozą i planowaniem, a kończy refleksją nad podjętymi działaniami i określeniem kolejnych kroków. Dzięki temu ABS jest procesem uczenia się i doskonalenia szkoły, a nie jednorazową interwencją.
Program opiera się na trzech zasadach: elastyczności, sprawczości i partycypacji. Działania są dostosowywane do potrzeb, gotowości i zasobów konkretnej szkoły. Szkoła sama podejmuje decyzje dotyczące kierunku zmiany i odpowiada za jej wdrażanie, podczas gdy Ekspert ABS pełni funkcję osoby towarzyszącej i wspierającej ten proces. W działania angażowana jest cała społeczność szkolna – uczennice i uczniowie, nauczycielki i nauczyciele, dyrekcja, rodzice oraz pracownice i pracownicy niepedagogiczni.
ABS nie zastępuje istniejących programów profilaktycznych, specjalistycznej pomocy psychologiczno-pedagogicznej ani działań organizacji społecznych. Pomaga szkole rozpoznawać własne potrzeby i korzystać z dostępnych programów, narzędzi i zasobów w sposób odpowiadający jej sytuacji.
Program oferuje:
- przystępne materiały edukacyjne w formie kursów e-learningowych, które są dostępne na platformie internetowej;
- podręcznik programu;
- narzędzia diagnostyczne i ewaluacyjne, które wspierają pracę Ekspertów ABS i szkół.
ABS w liczbach
Pilotaż programu przeprowadzonego przez UNICEF partnerami w Polsce objął 20 szkół, 14 placówek doskonalenia nauczycieli i 1 poradnię psychologiczno-pedagogiczną. W ramach pilotażu przygotowano 20 Ekspertów ABS, którzy wspierali szkoły we wdrażaniu programu.
Od 2026 roku program jest rozwijany w skali ogólnopolskiej. W jego realizację zaangażowane są 44 ośrodki doskonalenia nauczycieli i 20 poradni psychologiczno-pedagogicznych, w których działa łącznie 83 Ekspertów ABS.
Jak szkoła może dołączyć do programu?
Program ABS jest skierowany do szkół zainteresowanych rozpoczęciem systemowej – tzn. obejmującej całą społeczność szkolną – pracy nad przeciwdziałaniem przemocy rówieśniczej. Szkoły mogą się zgłaszać do lokalnej placówki doskonalenia nauczycieli lub poradni psychologiczno-pedagogicznej, aby sprawdzić, czy w danej placówce działa przeszkolony Ekspert ABS.
Realizacja pilotażu była możliwa dzięki zaangażowaniu:
- Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Sosnowcu,
- Centrum Edukacji Nauczycieli w Łomży,
- Dolnośląskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli,
- Kujawsko-Pomorskiego Centrum Edukacji Nauczycieli w Bydgoszczy,
- Małopolskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli, Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Nowym Sączu,
- Mazowieckiego Samorządowego Centrum Doskonalenia Nauczycieli, Wydział w Radomiu,
- Mazowieckiego Samorządowego Centrum Doskonalenia Nauczycieli, Wydział w Warszawie,
- Miejskiego Centrum Wspomagania Edukacji w Opolu,
- Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu,
- Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Zielonej Górze,
- Podkarpackiego Centrum Edukacji Nauczycieli, Oddział w Przemyślu,
- Pomorskiego Centrum Edukacji Nauczycieli w Gdańsku,
- Powiatowego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Wołowie,
- Regionalnego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli „WOM” Częstochowa,
- Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr 2 w Rzeszowie.
Film promocyjny nt. Programu ABS
Dane kontaktowe do koordynatorki Programu ABS w ORE:
Jolanta Zawór
Wydział Wychowania, Profilaktyki, Promocji Zdrowia, Resocjalizacji i Socjoterapii
jolanta.zawor@ore.edu.pl
