Przyroda. Podstawa programowa do szkoły podstawowej w Reformie26. Kompas Jutra. Poradnik
Ośrodek Rozwoju Edukacji w Warszawie opracował 10 poradników na temat wdrażania nowej podstawy programowej. Dotyczą one wychowania przedszkolnego, edukacji wczesnoszkolnej oraz przedmiotów ogólnokształcących, które są realizowane od klasy IV szkoły podstawowej. Poradniki ORE to praktyczne narzędzie, które wspiera przygotowanie kadry pedagogicznej do skutecznego wdrożenia nowej podstawy programowej oraz budowania szkoły nowoczesnej, angażującej i sprzyjającej rozwojowi uczniów.
Adresaci i cel poradników
Poradniki są przeznaczone przede wszystkim dla nauczycieli doradców metodycznych i nauczycieli konsultantów. Służą do przygotowania i przeprowadzenia szkoleń dotyczących sposobu wdrażania podstawy programowej Kompas Jutra od 1 września 2026 roku w przedszkolu oraz klasie pierwszej i klasie czwartej szkoły podstawowej. Nauczyciele znajdą w poradnikach informacje o nowym spojrzeniu na proces nauczania i uczenia się uczniów.
Najważniejsze zmiany w podstawie programowej
Publikacje przedstawiają najważniejsze zmiany merytoryczne i organizacyjne, które wynikają z nowej podstawy programowej. Zawierają także praktyczne wskazówki, jak wdrażać te zmiany w praktyce szkolnej.
Autorzy podkreślają, że nowa podstawa programowa zakłada zmianę podejścia do nauczania: przejście od przekazania wiedzy encyklopedycznej do rozwijania umiejętności oraz świadomego i praktycznego wykorzystania wiedzy. Omawiają znaczenie:
- rozwijania kompetencji fundamentalnych i przekrojowych;
- nauczania opartego na doświadczeniu;
- wzmacniania sprawczości uczniów;
- indywidualizacji procesu kształcenia;
- oceniania wspierającego;
- nauczania i uczenia się z wykorzystaniem modelu STEM.
Poradnik do przyrody
Poradnik „Przyroda. Podstawa programowa do szkoły podstawowej w Reformie26. Kompas Jutra” to kompleksowe opracowanie metodyczne, które pomaga zrozumieć filozofię nowej podstawy programowej przyrody oraz praktyczne sposoby jej wdrażania w klasach IV–VI. Publikacja pokazuje, jak budować nowoczesną, sprawczą edukację przyrodniczą – opartą na dociekaniu naukowym, doświadczeniach, pracy w terenie i interdyscyplinarności.
Poradnik zawiera:
- charakterystykę nowej podstawy programowej przyrody – jej interdyscyplinarny charakter, powiązanie z „Profilem absolwenta i absolwentki” oraz rolę kompetencji fundamentalnych, przekrojowych i sprawczości uczniów;
- omówienie filozofii uczenia się w Reformie26 – odejście od encyklopedyzmu na rzecz aktywności, emocji, ruchu, współpracy i samodzielnego budowania wiedzy przez uczniów;
- opis podejścia STEAM i nauczania przez dociekanie – ich znaczenie dla trwałości wiedzy, motywacji wewnętrznej, krytycznego myślenia i kreatywności;
- przedstawienie dobrych praktyk projektowania doświadczeń edukacyjnych – odwrócenie procesu dydaktycznego, metodyka małej skali, prawo do błędu, eksploracja lokalnego środowiska, cyfrowe wzmocnienie i uspołecznienie procesu badawczego;
- szczegółowe scenariusze szkoleniowe – część laboratoryjna i terenowa, pokazujące, jak prowadzić doświadczenia, obserwacje, eksperymenty i zajęcia w terenie z wykorzystaniem prostych, dostępnych materiałów;
- wytyczne dotyczące obowiązkowych doświadczeń edukacyjnych – obserwacji, eksperymentów, zajęć terenowych oraz pracy z narzędziami analogowymi i cyfrowymi;
- opis modułu klimatycznego i elementów edukacji zdrowotnej, które przewijają się przez całą edukację przyrodniczą;
- zasady realizacji przedmiotu – nacisk na kontakt z naturą, bezpieczeństwo, interdyscyplinarność, praktyczne wykorzystanie wiedzy oraz rolę szkoły w zapewnieniu narzędzi do badań i obserwacji.
Poradnik pomaga zobaczyć edukację przyrodniczą jako przestrzeń odkrywania, działania i budowania więzi z naturą. Wspiera nauczycieli, doradców i konsultantów w tworzeniu lekcji, które rozwijają ciekawość, krytyczne myślenie, sprawczość i odpowiedzialność za środowisko. Zawiera liczne przykłady doświadczeń, techniki pracy, scenariusze i rozwiązania gotowe do wykorzystania w praktyce szkolnej.
Nowoczesna szkoła i nowoczesne przedszkole – wspólna droga do zmiany
Poradniki ORE są odpowiedzią na potrzebę systemowego wsparcia kadry pedagogicznej we wdrażaniu nowej podstawy programowej. To narzędzia, które:
- pomagają zrozumieć założenia reformy edukacji;
- pokazują, jak je przekładać na codzienną praktykę;
- wspierają budowanie szkół i przedszkoli, które – zgodnie z kierunkami polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2026/2027 – są wymagające, wspierające i przyjazne rozwojowi ucznia.
Dzięki tym publikacjom nauczyciele mogą świadomie przygotować się do zmian, a szkoleniowcy – prowadzić spójne, merytoryczne i praktyczne szkolenia w całej Polsce.
