Informacja zwrotna (ang. feedback)

Start FERS Projekty realizowane Rozwój kompetencji dydaktycznych zintegrowanego kształcenia przedmiotowo-językowego (CLIL) Aktualności

Feedback (określany w języku polskim jako informacja zwrotna) jest elementem oceniania wspierającego uczenie się. Pomaga uczniowi rozpoznać, do czego zmierza, na jakim etapie uczenia się jest obecnie oraz jakie działania mogą wspierać jego dalszy rozwój.

W szerokim ujęciu obejmuje trzy powiązane wymiary: feed-back – „Jak mi idzie?”, feed-up – „Do czego zmierzam?”, feed-forward – „Co dalej?”. Łączy więc określenie celów i oczekiwań, rozpoznanie aktualnych postępów oraz wyznaczenie kolejnych kroków. Model ten, opracowany przez Hattiego i Timperley, stanowi również punkt odniesienia dla rozumienia informacji zwrotnej we współczesnym podejściu CLIL reprezentowanym przez Coyle i Meyera.

W tradycyjnym rozumieniu informacja zwrotna jest przede wszystkim komentarzem do wykonanej pracy: wskazuje mocne strony oraz obszary wymagające poprawy. W głębszym ujęciu komentarz ten staje się częścią procesu, który rozpoczyna się od określenia stanu postępów przez zrozumienie celu uczenia się i następnie prowadzi do wykorzystania informacji o postępach w dalszym działaniu. Nie są to dwa przeciwstawne podejścia, lecz różne zakresy rozumienia informacji zwrotnej. Podział na feed-back, feed-up i feed-forward pozwala uporządkować sposób wspierania ucznia w uczeniu się integrującym treści i język.

W naszym projekcie odnosimy ten proces przede wszystkim do pogłębiania rozumienia treści edukacyjnych, rozwijania procesów poznawczych oraz języka potrzebnego do pogłębienia i komunikowania wiedzy. Jest to spójne z kierunkiem przedstawionym przez Coyle i Meyera: język nie służy jedynie przekazywaniu już opanowanych wiadomości, lecz odgrywa istotną rolę w samym konstruowaniu rozumienia. Informacja zwrotna może więc dotyczyć tego, jak uczeń dostrzega zależności, porównuje, wyjaśnia, uzasadnia i formułuje wnioski oraz jak wyraża te działania w sposób właściwy dla danej dziedziny. Nie ogranicza się do poprawiania błędów językowych ani sprawdzania znajomości terminów.

Feed-back pokazuje, jak aktualna praca ucznia odnosi się do oczekiwanego działania poznawczego i sposobu przedstawienia rozumienia: co już rozumie, jak rozumuje i na ile jasno komunikuje znaczenia. Feed-up pomaga uczniowi zrozumieć, czego ma się jeszcze nauczyć i po czym rozpozna osiągnięcie celu. W CLIL oznacza to określenie nie tylko treści, ale również wcześniej wymienionych oczekiwań. Feed-forward wskazuje natomiast, co uczeń może zrobić dalej, np. uzupełnić wyjaśnienie o brakującą przyczynę, poprzeć argument dowodem lub precyzyjniej wyrazić zależność. Wskazówki językowe służą wówczas rozwijaniu rozumienia i jakości wypowiedzi przedmiotowej, a nie jedynie jej formalnej poprawności.

Ważnym zadaniem nauczyciela jest diagnozowanie rozumienia i monitorowanie postępów uczniów o zróżnicowanych kompetencjach językowych i umiejętnościach poznawczych. W tym celu warto analizować zarówno treść odpowiedzi, jak i sposób jej przedstawienia. Krótka lub nieprecyzyjna wypowiedź może stać się podstawą do dodatkowego pytania, rozmowy lub wykorzystania schematu – działań, które pomogą rozpoznać, czego uczeń jeszcze potrzebuje: dalszej pracy nad pojęciem, wsparcia w rozumowaniu czy rozwijaniu środków językowych umożliwiających wyrażenie tego rozumienia. Informacje uzyskane w ten sposób służą formułowaniu wskazówek dla ucznia oraz planowaniu kolejnych działań dydaktycznych.

Informacja zwrotna spełni swoją funkcję wyłącznie wtedy, gdy zostanie wykorzystana. Uczeń potrzebuje czasu i warunków, aby ponownie przeanalizować zadanie, uzupełnić wyjaśnienie, zmienić strategię lub dopracować wypowiedź. Nauczyciel wykorzystuje natomiast informacje o postępach i trudnościach do doboru kolejnych zadań oraz dostosowania wsparcia. Feedback nie jest więc wyłącznie podsumowaniem wykonanej pracy, lecz elementem procesu głębszego uczenia się – w ten sposób wspiera pogłębianie rozumienia oraz rozwijanie coraz większej samodzielności ucznia.

Opracowano na podstawie: