Poznawcze funkcje wypowiedzi (ang. cognitive discourse functions, CDFs – pol. funkcje dyskursu poznawczego)
Poznawcze funkcje wypowiedzi to przyjęta w tym słowniczku propozycja przekładu angielskiego terminu cognitive discourse functions (CDFs), znanego też jako funkcje dyskursu poznawczego. Zdecydowaliśmy się na tę zmianę, ponieważ słowo „wypowiedź” wyraźniej odnosi się do działań podejmowanych przez dzieci i uczniów podczas uczenia się.
Poznawcze funkcje wypowiedzi (CDFs) to sposób komunikowania się podczas zajęć i lekcji, który wspiera przyswajanie i pogłębianie wiedzy poprzez takie operacje poznawcze jak: definiowanie, opisywanie, wyjaśnianie i porównywanie na wcześniejszych etapach edukacyjnych, po kategoryzowanie, raportowanie i ocenianie treści w mowie i piśmie – na kolejnych.
Dzięki wykorzystywaniu poznawczych funkcji wypowiedzi dzieci i uczniowie nadają własne znaczenie przyswajanym treściom – tworzą lub współtworzą indywidualne zasoby wiedzy z danego przedmiotu, obszaru edukacyjnego lub języka.
Na czym polega różnica między poznawczymi funkcjami wypowiedzi a opisem procesów myślowych w taksonomii Blooma?
Taksonomia Blooma przedstawia klasyfikację celów poznawczych, które są uporządkowane od najprostszych do najbardziej złożonych – od zapamiętywania i rozumienia, przez stosowanie i analizowanie, aż po ocenianie i tworzenie.
Poznawcze funkcje wypowiedzi odzwierciedlają tok myślenia dzieci i uczniów, gdy definiują, opisują, wyjaśniają, kategoryzują, raportują lub oceniają treści w określonym typie zadania i języku danej dyscypliny.
Podczas planowania sytuacji edukacyjnych nauczyciel tak dobiera poznawcze funkcje wypowiedzi, aby język stawał się narzędziem wspierającym rozumienie treści i przyczyniał się do głębokiego uczenia się.
