To propozycja krótkiej aktywności zespołowej dla uczniów II etapu edukacyjnego do wykorzystania podczas powtórzenia działu lub podsumowania lekcji biologii.
Poniższe przykłady pokazują pracę z tematami z klas 5 i 7, jednak ten sposób pracy można zastosować podczas omawiania różnych zagadnień biologicznych.
Czas trwania: 15–20 minut
Cel aktywności
Ta aktywność pomaga uczniom:
- zauważyć, że na lekcjach biologii nie chodzi tylko o znajomość pojęć, ale także o kształtowanie umiejętności opisywania zjawisk i wyjaśniania procesów;
- ćwiczyć przechodzenie od języka codziennego do naukowego wyjaśniania zjawisk;
- rozwijać umiejętność dostrzegania zależności i komunikowania własnego rozumienia.
Możesz wyjaśnić uczniom:
„Dzisiaj spróbujemy powiedzieć pewne rzeczy tak, jak powiedziałby je biolog. Zobaczymy i sprawdzimy, jak zmienia się sposób wyjaśniania zjawisk, kiedy zaczynamy myśleć jak biolog”.
Etap 1 – przygotowanie zdań (2–3 minuty)
Na małych kartkach przygotuj kilka krótkich zdań sformułowanych codziennym językiem. Będą one stanowiły pulę zdań do losowania. Przykłady (w zależności od tematu i od klasy):
- „Rośliny potrzebują słońca, żeby żyć”.
- „Mózg kieruje całym ciałem”.
- „Kości są twarde”.
- „Serce pompuje krew”.
Polecenie dla uczniów
Wyjaśnij uczniom, że ich zadaniem będzie „przetłumaczenie” tych zdań na bardziej naukowy sposób opisywania świata, charakterystyczny dla biologii.
Możesz powiedzieć: „Na co dzień często tłumaczymy różne zjawiska bardzo prosto. Teraz spróbujemy sprawdzić, czy potrafimy je wytłumaczyć jak biolodzy”.
Etap 2 – losowanie i praca w grupach (7–8 minut)
Podziel uczniów na kilkuosobowe grupy.
Każda grupa losuje jedno zdanie.
Polecenie dla uczniów
„Powiedzcie to zdanie tak, jak powiedziałby to biolog.
Możecie:
- opisać wylosowane zjawisko lub część ciała człowieka;
- pokazać lub wyjaśnić, jak przebiega proces;
- wykorzystać pojęcia poznane na biologii”.
Punktacja
1 punkt – za brak zmiany znaczenia zdania.
1 punkt – za wykorzystanie pojęcia biologicznego.
1 punkt – za wyjaśnienie przebiegu procesu.
1 punkt dodatkowy – za najbardziej „naukowe” wyjaśnienie w klasie.
Punktacja pomaga uporządkować przebieg aktywności i pokazuje uczniom, na jakie elementy warto zwracać uwagę podczas pracy. Dzięki niej możliwe jest także wyłonienie zwycięskiej grupy. Wspólnie możecie się zastanowić nad formą nagrody lub wyróżnienia.
W czasie pracy grup zachęcaj uczniów do zastanawiania się:
- co dokładnie dzieje się w organizmie lub w przyrodzie;
- jak te procesy można opisać;
- jakie znane im pojęcia naukowe pomagają lepiej wyjaśnić dane zjawisko lub opisać procesy zachodzące w danej części ciała.
Przykładowe odpowiedzi uczniów
Klasa 5 – fotosynteza
Wylosowane zdanie startowe:
„Rośliny potrzebują słońca, żeby żyć”.
Możliwa odpowiedź:
„Rośliny potrzebują światła do wzrostu”.
Bardziej rozwinięte wyjaśnienie:
„Rośliny przeprowadzają fotosyntezę, dzięki której wytwarzają substancje potrzebne do wzrostu”.
Klasa 7 – układ nerwowy
Wylosowane zdanie startowe:
„Mózg kieruje całym ciałem”.
Możliwa odpowiedź:
„Mózg otrzymuje informacje z organizmu i wysyła sygnały do różnych części ciała”.
Bardziej rozwinięte wyjaśnienie:
„Ośrodkowy układ nerwowy koordynuje funkcje organizmu i przetwarza impulsy nerwowe”.
Omówienie odpowiedzi (4–5 minut)
Po prezentacji odpowiedzi przez grupy warto się wspólnie zastanowić:
- co się zmieniło między pierwszą a ostatnią wersją wypowiedzi;
- które odpowiedzi lepiej pokazują procesy i zależności;
- jakie pojęcia biologiczne pomogły dokładniej opisać zjawisko lub to, co się dzieje wewnątrz ludzkiego ciała;
- co sprawia, że wypowiedź zaczyna brzmieć bardziej jak wypowiedź biologa.
Możesz podkreślić:
„Zobaczcie, jak się zmienił sposób opisywania tego samego zjawiska. Nie chodzi tylko o używanie trudniejszych słów. Ważne jest to, czy potrafimy dokładniej opisać zjawisko i wyjaśnić, jak przebiega dany proces”.
Warto zwrócić uwagę, że ta aktywność wspiera uczniów w kształtowaniu umiejętności precyzyjnego opisywania procesów i zależności.
