Jednym z istotnych rezultatów pracy w modelu SCWEW są lekcje modelowe, które pozwalają nauczycielom zobaczyć w praktyce rozwiązania sprzyjające edukacji włączającej. Stanowią przestrzeń do prezentowania sposobów organizowania procesu dydaktycznego tak, aby był on dostępny dla wszystkich uczniów, a jednocześnie inspirują do refleksji nad własną praktyką pedagogiczną. Niemniej kiedy organizujemy lekcje modelowe, powinniśmy pamiętać o odpowiedzialnym podejściu do ochrony wizerunku dziecka, szczególnie w sytuacjach, gdy przebieg lekcji ma zostać udokumentowany w formie zdjęć.
Ta kwestia ma istotne znaczenie z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawa, ponieważ wizerunek dziecka podlega ochronie na podstawie przepisów prawa cywilnego oraz przepisów dotyczących ochrony danych osobowych (RODO). Publikowanie zdjęć uczniów, np. na stronie internetowej szkoły, wymaga zgody rodzica lub opiekuna prawnego. Zgoda powinna określać cel wykorzystania wizerunku, a osoba jej udzielająca musi mieć możliwość jej wycofania w dowolnym momencie.
Jednocześnie należy pamiętać, że rozpowszechnianie wizerunku reguluje art. 81 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2025 r., poz. 24, t.j.), zgodnie z którym co do zasady wymagana jest zgoda osoby przedstawionej na zdjęciu lub jej przedstawiciela ustawowego. Zgoda nie jest konieczna w sytuacji, gdy wizerunek ucznia stanowi jedynie element większej całości, a dziecko nie jest głównym bohaterem fotografii, np. zdjęcia z wydarzenia szkolnego lub zgromadzenia publicznego.
Należy także podkreślić, że zgoda na wykorzystanie wizerunku nie powinna być łączona z innymi oświadczeniami (np. jako element obowiązkowej dokumentacji szkolnej). Rodzic może np. wyrazić zgodę na publikację zdjęcia na zamkniętej grupie na Facebooku, ale nie wyrazić zgody na zamieszczenie zdjęcia na stronie internetowej szkoły. Rodzic lub pełnoletni uczeń musi mieć też realną możliwość odmowy bez negatywnych konsekwencji.
Warto również pamiętać, że zgodnie ze standardami ochrony małoletnich utrwalanie wizerunku dziecka przez pracownika dla celów prywatnych jest niedopuszczalne, a wszelkie działania związane z dokumentowaniem aktywności uczniów powinny wynikać wyłącznie z realizacji zadań służbowych oraz odbywać się z poszanowaniem godności i prywatności dziecka.
Co zatem można zrobić, jeżeli chcemy mieć zdjęcia z lekcji modelowej?
- Jednym z prostszych rozwiązań jest wykonywanie zdjęć od tyłu lub z takiej perspektywy, która nie pozwala na identyfikację dziecka, np. fotografowanie pracy uczniów przy stolikach, ich aktywności podczas zajęć czy efektów wspólnej pracy bez utrwalania twarzy.
- Można korzystać z narzędzi cyfrowych do anonimizacji wizerunku. Programy graficzne, takie jak Canva czy inne aplikacje do edycji zdjęć, pozwalają na zamalowanie twarzy, rozmycie fragmentów zdjęcia lub nałożenie naklejek, które skutecznie uniemożliwiają rozpoznanie osoby. Dzięki temu nauczyciel może pokazać przebieg zajęć i jednocześnie chronić prywatność uczniów.
- Dobrym rozwiązaniem jest także fotografowanie efektów pracy uczniów, materiałów dydaktycznych, przestrzeni klasy czy wspólnie przygotowanych projektów. Takie zdjęcia pozwalają dokumentować działania edukacyjne bez konieczności utrwalania wizerunku dzieci.
Stosowanie tych prostych praktyk pomaga zachować równowagę między potrzebą pokazywania działań szkoły a poszanowaniem prawa dziecka do prywatności i ochrony jego danych osobowych.
#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie #SCWEW #ORE
