Światowy Dzień Kosmosu – jedno wydarzenie, cztery przedmioty
Proponujemy krótką aktywność projektową pn. „Misja Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego” do wykorzystania w szkole ponadpodstawowej na lekcji dowolnego przedmiotu ogólnokształcącego lub zajęciach dodatkowych. Tematem jest misja Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS) w roku 2026.
Czas trwania: 20–25 minut
Cele aktywności
Uczeń:
- dostrzega, że to samo wydarzenie można interpretować z perspektywy przedstawicieli różnych przedmiotów (fizyka, biologia, historia, język polski / filozofia);
- rozpoznaje, że różne dziedziny nauki wykorzystują odmienne sposoby wyjaśniania, argumentowania i formułowania pytań dotyczących tego samego wydarzenia;
- określa, czego przedstawiciele poszczególnych dziedzin chcieliby się dowiedzieć dzięki tej misji;
- na tej podstawie wyznacza cel badawczy i formułuje pytanie charakterystyczne dla danej dziedziny (np. fizyki, biologii, historii, humanistyki).
Przebieg aktywności
Możesz powiedzieć uczniom:
„Dzisiaj nie chodzi nam tylko o eksplorację kosmosu. Sprawdźmy, czy przedstawiciele różnych dziedzin nauki patrzą na świat w inny sposób i zwracają uwagę na różne aspekty tego samego wydarzenia. Wcielmy się w badaczy i spróbujmy sformułować pytania charakterystyczne dla danej dziedziny”.
Na tablicy zapisz zdanie:
„Misja Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego ma znaczenie dla…”
Najpierw zapytaj uczniów, co już wiedzą o misji Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego.
Na podstawie ich odpowiedzi krótko uporządkuj informacje, np.:
„Sławosz Uznański-Wiśniewski to polski astronauta, który w 2026 roku poleciał na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Podczas misji kosmicznej, w której uczestniczył, były prowadzone badania naukowe i eksperymenty, a sam udział Polski miał dla naszego narodu znaczenie symboliczne i polityczne”.
Cztery perspektywy
Podziel uczniów na cztery grupy, określ zadanie i przypisz im dziedziny:
- grupa 1 – fizyka,
- grupa 2 – biologia,
- grupa 3 – historia,
- grupa 4 – język polski / filozofia.
Zadanie
Przedstaw zadanie uczniom:
„Wcielając się w badaczy:
- przeanalizujcie tę samą misję z perspektywy przypisanej wam dziedziny, potem porównamy, czym różnią się wasze spojrzenia;
- z perspektywy przypisanej wam dziedziny dokończcie zdanie: Misja Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego ma znaczenie dla…;
- doprecyzujcie w jednym – dwóch zdaniach, co byłoby ważne w tej misji z punktu widzenia waszej dziedziny (czego chciałby się dowiedzieć fizyk, biolog, historyk, humanista czy filozof);
- na podstawie celu misji z perspektywy waszej dziedziny sformułujcie takie pytanie, dzięki któremu będziecie mogli sprawdzić wasze założenia”.
Opcjonalna wskazówka (dla nauczyciela)
Możesz uczniom podpowiedzieć obszary, które mogą być dla nich interesujące, np. mikrograwitacja i technologie, zdrowie i funkcjonowanie organizmu człowieka, współpraca międzynarodowa i polityka naukowa, odpowiedzialność człowieka za rozwój technologii.
Przykładowe wypowiedzi uczniów
Fizyka
„Misja Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego ma znaczenie dla badań nad zjawiskami w mikrograwitacji. Dzięki eksperymentom na orbicie możemy testować technologie wykorzystywane później na Ziemi. Fizyk chciałby się dowiedzieć, jak zachowują się różne materiały i układy fizyczne w warunkach mikrograwitacji, aby lepiej projektować urządzenia i technologie.
Pytanie: Jakie zjawiska fizyczne można badać w warunkach mikrograwitacji i jak wyniki tych badań mogą być wykorzystane na Ziemi?”
Biologia
„Misja Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego ma znaczenie dla zrozumienia, jak organizm człowieka reaguje na długotrwały pobyt w kosmosie. To pomaga opracować sposoby ochrony zdrowia astronautów. Biolog chciałby się dowiedzieć, jak mikrograwitacja wpływa na mięśnie, kości i układ krążenia, aby poprawić bezpieczeństwo zdrowotne uczestników przyszłych misji i podczas planowanych pobytów ludzi poza Ziemią.
Pytanie: Jak mikrograwitacja wpływa na mięśnie, kości i układ krążenia ludzi?”
Historia
„Misja Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego ma znaczenie dla pozycji Polski w międzynarodowej współpracy kosmicznej. Pokazuje rolę nauki w polityce państwa. Historyk chciałby się dowiedzieć, jak udział Polski w misjach kosmicznych zmienia wizerunek kraju i jego znaczenie na arenie międzynarodowej.
Pytanie: Jaki wpływ na rolę Polski w historii nauki i polityce ma udział Polaka w misji kosmicznej?”
Język polski / filozofia
„Misja Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego ma znaczenie dla naszej wyobraźni – to opowieść o przekraczaniu granic i odpowiedzialności za rozwój technologii. Humanista lub filozof chciałby się dowiedzieć, jakie wartości, lęki i nadzieje ujawniają się w tekstach literackich i dziełach sztuki dotyczących podboju kosmosu oraz jak wpływają one na nasze myślenie o człowieku i jego przyszłości.
Pytanie: Jakie wartości i obawy ujawniają się w literaturze i sztuce związanej z tematyką podboju kosmosu oraz jak kształtują one nasze myślenie o odpowiedzialności za rozwój technologii?”
Porównanie
Po prezentacji efektów pracy w grupach zadaj uczniom pytania:
- Jakie cele do realizacji podczas misji postawiliście sobie jako przedstawiciele poszczególnych dziedzin?
- Na co zwracały uwagę poszczególne grupy i jakich argumentów używały w swoich wypowiedziach?
- Co było dla was ważne, gdy formułowaliście pytania?
Rozmawiając z uczniami o pracy w grupach, poproś ich o wyjaśnienie, co pomoże im jako badaczom w uzyskaniu odpowiedzi na nurtujące ich pytania. Zwracaj uwagę na następujące elementy: skonkretyzowanie pytania, precyzję w formułowaniu, długość i klarowność przekazu, odniesienie do celu grupy.
Podsumowanie
Przedstaw uczniom podsumowanie zadania:
„W tej aktywności w roli badaczy zastanawialiście się, jak to samo wydarzenie może zostać zinterpretowane z perspektywy różnych dziedzin. Dzięki temu mogliście zobaczyć, że różne dziedziny w odmienny sposób wyjaśniają, argumentują i formułują pytania dotyczące tego samego wydarzenia. Dodatkowo wspólnie zauważyliśmy, jak ważna jest umiejętność precyzyjnego formułowania pytań. Zastanówcie się, jak możecie ją wykorzystać na lekcjach różnych przedmiotów”.
