Przestrzeń dialogu i wspólnego uczenia się – spotkania z grantobiorcami I edycji konkursu grantowego

Od kwietnia do maja 2026 r. odbył się cykl spotkań online z grantobiorcami I edycji konkursu grantowego, który był realizowany w ramach projektu „Budowa skoordynowanego systemu pomocy specjalistycznej opartego na Specjalistycznych Centrach Wspierających Edukację Włączającą (SCWEW)”. Uczestniczyły w nich zespoły SCWEW z Białej Podlaskiej, Bielska-Białej, Bolesławca, Jaworzna, Kalisza, Kętrzyna, Lublina, Rybnika, Torunia, Waniorowa, Wałbrzycha, Wrocławia i Ziemięcic. Spotkania miały na celu podsumowanie doświadczeń zespołów SCWEW, przedstawienie wypracowanych rozwiązań oraz sformułowanie wniosków wspierających trwałość działań po zakończeniu finansowania grantowego.

Uczestnicy i przebieg spotkań

Spotkania były przestrzenią wymiany doświadczeń wynikających z codziennej współpracy SCWEW z nauczycielami, specjalistami oraz dyrektorami szkół i przedszkoli ogólnodostępnych. Sprzyjały dialogowi, wspólnej refleksji oraz porządkowaniu doświadczeń z perspektywą dalszego rozwoju sieci SCWEW. Każdy zespół projektowy miał okazję poznać mocne strony poszczególnych SCWEW, ich zasoby oraz pomysły na kontynuowanie działań po zakończeniu projektu.

Uczestnicy podkreślali również znaczenie współpracy z zespołem projektowym Ośrodka Rozwoju Edukacji i opiekunami SCWEW, zwłaszcza wartość bieżącego wsparcia, konsultacji i wypracowanych zasobów. W tym kontekście przywoływali szkolenia, „Zasobowe środy” i teczki wsparcia. Zaznaczali, że przygotowane materiały nadal stanowią ważny punkt odniesienia w ich codziennej pracy.

W spotkaniach uczestniczyli liderzy i eksperci zespołów SCWEW, koordynatorzy ze szkół i przedszkoli współpracujących oraz przedstawiciele zespołu projektowego ORE – kierownik projektu, eksperci i opiekunowie. W części spotkań wzięli udział również przedstawiciele organów prowadzących. Taki skład sprzyjał połączeniu wymiany doświadczeń płynących z codziennej praktyki szkolnej z refleksją o charakterze systemowym.

Punktem wyjścia rozmów były przygotowane przez zespoły SCWEW materiały prezentujące ich doświadczenia, wypracowane zasoby oraz refleksje dotyczące trwałości działań. Stanowiły one punkt odniesienia dla dalszej dyskusji i lepszego rozumienia lokalnego kontekstu funkcjonowania SCWEW.

Doświadczenia i rozwiązania wypracowane przez zespoły SCWEW

W rozmowach uczestnicy przywoływali doświadczenia wynikające z codziennej pracy realizowanej w bezpośrednim kontakcie z nauczycielami, uczniami i rodzicami. Odnosili się do lokalnych potrzeb i wyzwań, z którymi zespoły SCWEW mierzą się w swojej działalności.

Szczególnie często wskazywano na:

• znaczenie relacji i zaufania budowanych pomiędzy zespołami SCWEW a nauczycielami i specjalistami pracującymi w szkołach i przedszkolach oraz rolę bezpiecznej, nieoceniającej przestrzeni do rozmowy o codziennej praktyce;
• diagnozę funkcjonalną jako proces zespołowy angażujący nauczycieli, specjalistów i rodziców, który wspiera planowanie działań odpowiadających potrzebom ucznia i szkoły;
• konsultacje realizowane w placówkach, lekcje modelowe, wspólne planowanie działań oraz sieci współpracy i samokształcenia jako ważne formy wsparcia nauczycieli;
• superwizję i działania o charakterze superwizyjnym jako przestrzeń refleksji nad praktyką nauczycielską;
• organizację i wykorzystanie wypożyczalni sprzętu specjalistycznego w codziennej pracy szkół i przedszkoli;
• edukację włączającą jako proces wymagający ciągłości działań, obecności specjalistów oraz stabilnych rozwiązań organizacyjnych.

Przywoływane doświadczenia dotyczyły partnerskiej współpracy ze szkołami i przedszkolami, wielospecjalistycznych i elastycznych form wsparcia dostosowanych do realnych potrzeb nauczycieli oraz wzmacniania samodzielności placówek w planowaniu i realizacji wsparcia dla uczniów o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych.

Wnioski i kierunki dalszych działań

Spotkania stanowiły również przestrzeń gromadzenia i porządkowania doświadczeń istotnych zarówno dla kolejnych edycji przedsięwzięcia grantowego, jak i dla nowych SCWEW rozpoczynających działalność. W rozmowach pojawiały się wątki dotyczące dalszego rozwijania sieci współpracy i wymiany doświadczeń, wypracowywania rozwiązań wspierających trwałość wypożyczalni sprzętu specjalistycznego oraz doprecyzowania roli organów prowadzących w działaniach SCWEW.

Spotkania były także okazją do sformułowania spostrzeżeń i wniosków o charakterze praktycznym i systemowym. Podkreślano, że trwałość działań SCWEW jest wzmacniana tam, gdzie organy prowadzące aktywnie angażują się w działania skierowane do środowiska lokalnego, zwłaszcza konferencje, kampanie społeczne i wydarzenia upowszechniające ideę edukacji włączającej. Obecność przedstawicieli samorządów sprzyja budowaniu wspólnego rozumienia roli SCWEW, wzmacnia rangę podejmowanych działań oraz zwiększa zaufanie szkół do modelu wsparcia.

W obszarze superwizji zwracano uwagę na znaczenie przygotowania zespołów SCWEW do prowadzenia rozmów refleksyjnych w szkołach, szczególnie w kontekście obaw nauczycieli związanych z superwizją szkolną. Jako dobrą praktykę wskazywano superwizję koleżeńską prowadzoną wewnątrz zespołów SCWEW, polegającą na ćwiczeniu rozmów refleksyjnych i analizie własnej praktyki. Doświadczenia te przyczyniały się do wzrostu poczucia pewności siebie ekspertów SCWEW oraz bardziej partnerskiego i bezpiecznego budowania relacji ze szkołami.

Wskazywano również na potrzebę stworzenia ogólnopolskiej bazy sprzętu specjalistycznego służącej wymianie zasobów pomiędzy centrami. Podkreślano, że takie rozwiązanie pozwoliłoby ograniczyć sytuacje, w których sprzęt pozostaje niewykorzystany, a jednocześnie zwiększyć dostępność wsparcia dla szkół i przedszkoli zgłaszających bieżące potrzeby. Zaznaczano także, że jego efektywność mogłyby dodatkowo wzmacniać instruktaże i konsultacje towarzyszące wypożyczeniom.

Zwracano również uwagę na znaczenie prostych narzędzi komunikacji wspierających pracę sieci współpracy i samokształcenia. Jako przykład dobrych praktyk podawano wykorzystanie grup roboczych do uzgadniania tematów spotkań, prowadzenia krótkich ankiet oraz podtrzymywania kontaktu pomiędzy spotkaniami. Podkreślano jednak, że rozwiązania te powinny jedynie wspierać, a nie zastępować merytoryczną pracę sieci.

Formułowane wnioski potwierdzają, że skuteczność działań SCWEW opiera się na relacyjności, partnerstwie i stopniowym budowaniu kompetencji zarówno po stronie zespołów SCWEW, jak i środowiska szkolnego, a trwałość wypracowanych rozwiązań wymaga równoczesnego uwzględniania perspektywy lokalnej i systemowej.

W wypowiedziach uczestników pojawiała się również refleksja dotycząca znaczenia udziału w przedsięwzięciu dla ich własnego rozwoju zawodowego. Podkreślali oni, że funkcjonowanie SCWEW – mimo początkowych obaw i wyzwań związanych z realizacją nowych zadań – przyniosło wiele cennych doświadczeń, poczucie satysfakcji i sprawczości oraz stworzyło przestrzeń do dzielenia się wiedzą i doświadczeniem.

Spotkania z grantobiorcami I edycji przedsięwzięcia grantowego SCWEW były czasem rozmowy, słuchania i wzajemnego uczenia się. Przywoływane doświadczenia, refleksje i wypracowane rozwiązania stanowią ważny punkt odniesienia dla dalszego rozwoju sieci SCWEW oraz budowania spójnego systemu specjalistycznego wsparcia edukacji włączającej.

#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie #SCWEW #ORE