Podsumowanie szkoleń o Śląsku

1. Śląsk – historia, kultura, język

W dniach 13–14 i 25–26 listopada oraz 6–7 i 11–12 grudnia odbyły się w cztery edycje szkolenia „Śląsk – historia, kultura, język. Przygotowanie i upowszechnianie materiałów metodycznych dla nauczycieli w zakresie edukacji regionalnej, kultury i literatury śląskiej, pomocy dydaktycznych oraz tłumaczeń literatury”.

Był to dla nas wszystkich czas intensywnych i – jak miało się później okazać – niezwykle owocnych wspólnych prac. Zwiedziliśmy Katowice, dzielnicę Nikiszowiec i Koszęcin. Historię i tradycje Górnego Śląska uprzystępniali nam znawcy tego zagadnienia, tacy jak mgr Anna Morajko-Fornal, dr Krystian Węgrzynek i prof. Aldona Skudrzyk. Centralnym punktem szkolenia był spektakl Mianujom mie Hanka w wykonaniu Grażyny Bułki, aktorki Teatru Korez. Unaocznił on, w formie sztuki, najważniejsze problemy historyczne, społeczne i egzystencjalne Ślązaków.

W trakcie szkolenia zwiedziliśmy również Muzeum Śląskie, Muzeum Historii Katowic i dzielnicy Nikiszowiec oraz Zespół Pałacowo-Parkowy w Koszęcinie, gdzie usłyszeliśmy historię Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny w Koszęcinie. Mieliśmy okazję poznać znaczenia kryjące się za elementami strojów regionalnych, a nawet nauczyć się podstawowych kroków śląskiego tańca ludowego.

2. Jak realizować lekcje edukacji regionalnej z wykorzystaniem questów

Swoistym uzupełnieniem szkolenia były, zaplanowane na 18 i 21 grudnia, dwie edycje webinarium „Jak realizować lekcje edukacji regionalnej z wykorzystaniem questów”. W tym przypadku celem, jaki wyznaczył sobie Wydział Kształcenia Ogólnego i Kompetencji Cyfrowych, było wdrożenie nauczycieli wszystkich przedmiotów, ze szczególnym uwzględnieniem języka polskiego i historii, w nowoczesne narzędzie dydaktyczne, którym są questy.

Dwoje profesjonalnych przewodników – Krzysztof Florys i Anna Jarzębska – przedstawiło koncepcję zapoznawania uczniów z wiedzą o regionie, historii, kulturze i języku z wykorzystaniem multimedialnego zwiedzania miejsc oraz rozwiązywania zagadek terenowych i misji (stąd nazwa quest, tłumaczona jako „wyprawa odkrywców”), co pozwala na zdobywanie wiedzy i kształcenie w formie innej niż pamięciowe przyswajanie informacji.

W ramach webinarium uczestnicy mieli również możliwość zapisania się na indywidualne konsultacje, podczas których mogli zadać prowadzącym szkolenie bardziej szczegółowe pytania dotyczące wykorzystania questów na lekcjach w szkole, jak również skonfrontować nabytą wiedzę z własnym doświadczeniem dydaktycznym.

3. Ewaluacja szkoleń

Zarówno cztery edycje szkolenia „Śląsk – historia, kultura, język…”, jak i webinarium „Jak realizować lekcje edukacji regionalnej z wykorzystaniem questów” spotkały się z jednoznacznie pozytywną oceną uczestników. W ankietach ewaluacyjnych wyrazili oni aprobatę dla samej koncepcji, jak również sposobu prowadzenia szkoleń. Możemy stwierdzić, że wyznaczone przez nas cele zostały osiągnięte.

Szkolenie „Śląsk – historia, kultura, język…” pozwoliło nam dogłębnie i wieloaspektowo zrozumieć tradycyjne zwyczaje Górnego Śląska, Śląska Cieszyńskiego oraz Opolszczyzny. Pomogły nam w tym zajmujące wykłady, warsztaty dydaktyczne, etnograficzne i taneczne, zwiedzanie zabytkowych wnętrz, oglądanie wystaw i filmów dokumentujących dzieje Śląska, strojów regionalnych i przedmiotów codziennego użytku. Dzięki temu uczestnicy mogli poznać związki, które zachodzą pomiędzy codziennymi zwyczajami mieszkańców Śląska a sferą uniwersalnych, ogólnoludzkich wartości.

Jeśli chodzi o webinarium „Jak realizować lekcje edukacji regionalnej z wykorzystaniem questów”, doceniono szczegółowość omówienia questów jako pożytecznego i interesującego (zarówno dla nauczycieli, jak i uczniów) uzupełnienia standardowej edukacji regionalnej. Narzędzie to okazało się, zdaniem uczestników szkolenia, wielowymiarowe, a przy tym łączące rozmaite obszary wiedzy oraz twórczej aktywności. Questy mogą jednocześnie otwierać nauczycieli na korzystanie z nowoczesnych technologii w codziennej praktyce szkolnej.

Sukces obu przedsięwzięć potwierdza, że edukacja regionalna odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu tożsamości i samoświadomości młodego człowieka.

Scena Teatru Korez – oczekiwanie na pojawienie się odtwórczyni roli Hanki; rekwizyty – oszczędne, lecz pełne głębokiej symboliki

Korony, wianki, suknie i inne elementy tradycyjnego śląskiego stroju zachwyciły nas swoim bogactwem

Anna Morajko-Fornal wprowadza uczestników szkolenia w bogactwo śląskich tradycji w odniesieniu do treści sztuki Mianujom mnie Hanka

Dyrektor ORE Małgorzata Szeja razem z Anną Morajko-Fornal przedyskutowały z uczestnikami szkolenia perspektywy edukacji regionalnej

Historia Górnego Śląska jest pełna dramatycznych momentów, jak np. przejawy łamania wolności słowa w czasach Polski Ludowej

Dowiedzieliśmy się, że Nikiszowiec przez długie lata nie zmieniał swojego wyglądu; stąd jego wyjątkowy urok

Na terenie Górnego Śląska zachowało się mnóstwo unikatowych zabytków sztuki sakralnej

Uczestników zachwyciło bogactwo wystroju mieszkania typowego dla śląskich mieszczan w XIX i XX wieku

Elementy tradycyjnego stroju śląskiego zachwyciły uczestników bogactwem form i barw

Dowiedzieliśmy się, że każdy detal śląskiego stroju przekazuje głębokie treści dotyczące sfery wartości wyznawanej przez mieszkańców tego regionu

Żywe zainteresowanie wzbudził w nas wystrój typowego mieszczańskiego wnętrza w tzw. stylu biedermeierowskim

Anna Morajko-Fornal wyjaśniła nam, jak ważną funkcję pełni dziś edukacja regionalna

Nasze wspólne zdjęcie z Grażyną Bułką, odtwórczynią tytułowej roli w sztuce Mianujom mie Hanka

Po spektaklu nadszedł czas na wspólne refleksje z udziałem dyrektor ORE Małgorzaty Szei i kierownik naszego Wydziału Marzeny Murawskiej

Trudno było nam się rozstać z Teatrem Korez w Katowicach (na zdjęciu: Marzena Murawska i Anna Morajko-Fornal)

Muzeum Historii Katowic ukazało nam, także dzięki instalacjom artystycznym, trudy życia na Górnym Śląsku w dobie PRL-u

Dzielnica Nikiszowiec zachwyca surowym pięknem i autentycznością

Uczestnicy szkolenia wraz z Anną Morajko-Fornal, dr. Krystianem Węgrzynkiem oraz egzemplarzem książki Alojzego Lyski Mianujom mie Hanka

Nie mogliśmy odmówić sobie zwiedzenia rekonstrukcji Kopalni Katowice w Muzeum Historii Katowic