Budowa skoordynowanego systemu pomocy specjalistycznej opartej na Specjalistycznych Centrach Wspierających Edukację Włączającą

29 lipca 2024

Materiały do pobrania

Przestrzeń adresowana do środowiska edukacyjnego, zainteresowanego koncepcją i funkcjonowaniem Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą (SCWEW). Zapraszamy do zapoznania się z publikacjami i materiałami filmowymi wypracowanymi w projekcie „Opracowanie modelu funkcjonowania SCWEW” oraz zweryfikowanymi przez 23. SCWEWy w ramach realizacji projektu „Pilotażowe wdrożenie modelu SCWEW”.

Znajdziecie tu Państwo propozycje rozwiązań z zakresu pracy z grupą/klasą zróżnicowaną, realizacji specjalistycznego wsparcia przez SCWEW na rzecz nauczycieli i specjalistów w przedszkolach, szkołach ogólnodostępnych oraz wyniki ewaluacji działań SCWEW.

Model funkcjonowania SCWEW

Model funkcjonowania Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą (SCWEW)

Raporty – monitorowanie i ewaluacja SCWEW

Publikacje

Materiały merytoryczne

Nagrania filmowe

Materiały graficzne

Materiały promocyjne

11 czerwca 2026

Nowe ramy prawne orzecznictwa – znaczenie zmian dla poradni i Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą

W Ośrodku Rozwoju Edukacji w Warszawie 12 maja 2026 r. odbyła się ogólnopolska konferencja pt. „Nowe ramy prawne orzecznictwa w poradniach psychologiczno‑pedagogicznych – interpretacje, implikacje, działania wdrożeniowe”. Została ona zorganizowana przez Wydział Edukacji Włączającej we współpracy z Wydziałem – Centrum Koordynującym SCWEW. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele administracji oświatowej, środowiska naukowego oraz praktycy – dyrektorzy i pracownicy poradni, szkół i przedszkoli.

Celem konferencji było zaprezentowanie nowych regulacji prawnych dotyczących orzecznictwa oraz omówienie ich znaczenia dla funkcjonowania systemu wsparcia dzieci i młodzieży. Podkreślono, że wprowadzane zmiany mają charakter nie tylko formalny, lecz bezpośrednio wpływają na jakość udzielanego wsparcia oraz organizację współpracy między instytucjami działającymi na rzecz dziecka i rodziny.

W kontekście działań Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą (SCWEW) szczególnie istotne są zagadnienia dotyczące oceny funkcjonalnej oraz koordynacji wsparcia w środowisku lokalnym. SCWEW – jako element systemowego wsparcia szkół i przedszkoli ogólnodostępnych – pełnią ważną funkcję w przekładaniu założeń nowych regulacji na praktykę edukacyjną, m.in. poprzez wspieranie nauczycieli i specjalistów w pracy ze zróżnicowaną grupą uczniów oraz wzmacnianie współpracy międzyinstytucjonalnej.

Konferencję otworzyła podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka, która wskazała kierunek zmian związany z rozwojem edukacji włączającej. W tematykę wydarzenia uczestników wprowadziła kierownik Wydziału Edukacji Włączającej ORE Katarzyna Nowakowska. Wicedyrektor ORE Marzenna Habib zwróciła uwagę na znaczenie poradni psychologiczno‑pedagogicznych w systemie wsparcia oraz potrzebę współdziałania różnych środowisk. Wprowadzenie uzupełniła dyrektor Departamentu Edukacji Włączającej MEN Alina Sarnecka.

W programie konferencji znalazło się wiele wystąpień.

Jan Kosiński‑Gortych przedstawił nowe regulacje dotyczące wydawania orzeczeń i opinii. Podkreślił odejście od modelu medycznego na rzecz podejścia biopsychospołecznego oraz konieczność standaryzacji działań zespołów orzekających.
Dyrektor Poradni Psychologiczno‑Pedagogicznej w Wieluniu Barbara Puchała odniosła się do praktycznych aspektów wdrażania zmian.
Dr Radosław Piotrowicz omówił wykorzystanie narzędzia Skrining Rozwoju Małego Dziecka (SRMD) oraz znaczenie obserwacji dziecka w jego naturalnym środowisku.
Prof. dr hab. Zenon Gajdzica zaprezentował założenia oceny funkcjonalnej w praktyce szkolnej.
Dr Beata Rola, ekspertka Centrum Koordynującego SCWEW, odniosła się do organizacji kształcenia uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w kontekście nowych rozwiązań programowych.

Konferencja stworzyła przestrzeń do refleksji nad praktycznymi aspektami wdrażania nowych regulacji oraz ich znaczeniem dla budowania spójnego, skoordynowanego systemu wsparcia. Poruszone zagadnienia są szczególnie ważne z perspektywy funkcjonowania SCWEW, które – poprzez działania doradcze, szkoleniowe i sieci współpracy – wspierają szkoły i przedszkola w rozwijaniu edukacji włączającej i podnoszeniu jakości pracy z uczniami o zróżnicowanych potrzebach.

#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie #SCWEW #ORE

11 czerwca 2026

SCWEW na Śląskim Kongresie Oświaty 2026 „Gdzie jest jutro edukacji?”

27 maja br. na Stadionie Śląskim odbył się Śląski Kongres Oświaty, który zgromadził około 600 uczestników oraz 45 wystawców. Wydarzenie, objęte patronatem honorowym Ministra Edukacji, było okazją do refleksji i dialogu nad przyszłością edukacji w dynamicznie zmieniającym się świecie. W kongresie uczestniczyli nauczyciele, dyrektorzy szkół, eksperci, samorządowcy, przedstawiciele instytucji publicznych oraz środowisk wspierających rozwój edukacji.

Wydarzenie miało dwa główne cele: wspólne poszukiwanie odpowiedzi na pytanie o kierunki rozwoju współczesnej szkoły oraz identyfikacja kluczowych wyzwań stojących przed systemem edukacji.

Kierunki zmian w edukacji – między technologią a kompetencjami przyszłości

Program kongresu obejmował wystąpienia plenarne oraz liczne sesje tematyczne, które były poświęcone m.in.:

wykorzystaniu sztucznej inteligencji w edukacji,
edukacji włączającej,
ocenianiu wspierającemu uczenie się,
nowej podstawie programowej,
kompetencjom przyszłości,
dobrostanowi nauczycieli,
idei uczenia się przez całe życie.

W trakcie wystąpień podkreślano, że współczesna szkoła funkcjonuje w warunkach nakładających się na siebie zmian technologicznych, społecznych i kulturowych. Zwracano uwagę na konieczność rozwijania kompetencji umożliwiających funkcjonowanie w świecie, w którym wiedza szybko się dezaktualizuje, a uczenie się ma charakter ciągły. W tym kontekście akcentowano znaczenie przygotowania zarówno uczniów, jak i nauczycieli do uczenia się przez całe życie oraz do elastycznego reagowania na zmieniające się warunki. Podkreślano również, że trwałość i skuteczność wprowadzanych zmian zależą od ich osadzenia w codziennej praktyce szkolnej oraz od zapewnienia nauczycielom systemowego wsparcia.

Edukacja włączająca i różnorodność – wyzwanie i szansa dla współczesnej szkoły

Istotnym obszarem dyskusji były edukacja włączająca oraz różnorodność środowiska szkolnego. Wskazywano, że współczesne klasy są przestrzenią spotkania wielu perspektyw – uczniów o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych, doświadczeniach i stylach uczenia się, a także nauczycieli, rodziców i specjalistów. Podkreślano, że sposób rozumienia tej różnorodności wpływa na organizację procesu edukacyjnego oraz na dobór form wsparcia realizowanych w szkołach. Omawiano również znaczenie rzetelnej oceny funkcjonowania dzieci i uczniów oraz przechodzenia od rozpoznania potrzeb do planowania indywidualnego, adekwatnego wsparcia.

Akcentowano znaczenie relacji jako podstawy procesu uczenia się oraz konieczność budowania środowiska edukacyjnego opartego na wzajemnym szacunku, współpracy i poczuciu bezpieczeństwa. Zwracano uwagę na potrzebę wspierania nauczycieli w pracy w zróżnicowanych zespołach klasowych oraz rozwijania kompetencji umożliwiających indywidualizację procesu edukacyjnego i adekwatne reagowanie na potrzeby uczniów. W programie kongresu wyraźnie wybrzmiał także wątek dobrostanu nauczycieli oraz uczenia się przez całe życie jako zasobu wspierającego odporność zawodową i zdolność adaptacji do zmian.

SCWEW w praktyce – systemowe wsparcie szkół i nauczycieli

Poruszane podczas kongresu wątki pozostają spójne z założeniami modelu Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą (SCWEW). Model ten opiera się na diagnozie funkcjonalnej, współpracy między specjalistami oraz budowaniu sieci wsparcia wokół szkoły. SCWEW wspomagają nauczycieli w pracy z uczniami o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych oraz wzmacniają relacyjny i systemowy wymiar edukacji włączającej.

Przestrzenią prezentacji praktycznych rozwiązań pomocnych dla szkół była strefa wystawców. Swoje działania prezentowały w niej instytucje wspierające edukację i rozwój dzieci i młodzieży, w tym 10 Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą. Stoiska SCWEW prezentowały bogatą ofertę wsparcia dla szkół i nauczycieli. Obecność liderów i ekspertów centrów sprzyjała zarówno wzajemnemu sieciowaniu zespołów SCWEW, jak i nawiązywaniu kontaktów pomiędzy przedstawicielami różnych środowisk edukacyjnych. Dla wielu osób była to okazja do poznania praktycznego wymiaru funkcjonowania specjalistycznych centrów oraz różnorodności i zakresu dostępnej oferty wsparcia.

Śląski Kongres Oświaty 2026 potwierdził potrzebę dalszego rozwijania rozwiązań opartych na współpracy, relacjach i systemowym wsparciu szkół. Wnioski płynące z wydarzenia wskazują, że modele takie jak SCWEW stanowią istotny element budowania edukacji włączającej, która odpowiada na realne potrzeby uczniów i nauczycieli oraz sprzyja uczeniu się przez całe życie.

#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie #SCWEW #ORE

11 czerwca 2026

Edukacja oparta na relacjach. Model SCWEW jako odpowiedź na „Diagnozę Młodzieży 2026”

7 maja br. w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej odbyła się konferencja „Diagnoza – dialog – strategia. Diagnoza Młodzieży 2026 a polityki publiczne dla młodzieży. Czego młode pokolenie oczekuje od państwa w obszarze edukacji? Dialog o potrzebach Generacji Zet”. Spotkanie zgromadziło przedstawicieli instytucji publicznych, środowisk eksperckich, organizacji społecznych oraz samą młodzież, którzy wspólnie poszukiwali odpowiedzi na pytanie: „Jakiego państwa oczekuje młode pokolenie w obszarze edukacji i rozwoju?”.

Diagnoza, która otwiera rozmowę

Punktem wyjścia był raport „Diagnoza Młodzieży 2026”, zaprezentowany jako fundament do budowy strategii państwa wobec młodych. Zwrócono uwagę, że poprzednia strategia młodzieżowa obowiązywała do 2012 r., co pokazuje skalę systemowego opóźnienia wobec dynamicznych zmian społecznych. Z raportu wyłaniają się dwie istotne obserwacje: młodzi doświadczają deficytu dialogu i sprawczości, a instytucje publiczne są często postrzegane jako nieautentyczne i niedostosowane do współczesności.

Szkoła i państwo w kryzysie relacji

Jednym z najmocniejszych wątków był kryzys relacyjny. Zwrócono uwagę, że instytucje rzadko pełnią dziś funkcję relacyjną, młodzi nie czują się wysłuchani, a brak dialogu przekłada się bezpośrednio na spadek zaufania do państwa. Jednocześnie wybrzmiał niepokojący obraz szkoły funkcjonującej w modelu niedostosowanym do współczesnych wyzwań – obciążonej zarówno kryzysem uczniów, jak i nauczycieli, którzy pozostają bez wystarczającego wsparcia relacyjnego i superwizyjnego.

Nowa logika systemu: relacja, nie tylko struktura

W trakcie konferencji pojawiła się wyraźna potrzeba odejścia od myślenia o politykach publicznych wyłącznie w kategoriach sektorów i resortów. Wskazywano na konieczność budowania realnej współpracy między instytucjami z obszaru edukacji, polityki społecznej i zdrowia oraz organizacjami pozarządowymi i samorządami.

Perspektywa SCWEW

Wnioski z konferencji silnie rezonują z podejściem rozwijanym w ramach projektu SCWEW:

Szkoła jako węzeł systemu, nie tylko jego wykonawca – pierwsza linia diagnozy społecznej, emocjonalnej i edukacyjnej.

Przejście od wsparcia instrumentalnego do relacyjnego (kontakt, zaufanie, obecność).
Dobrostan nauczyciela jako warunek dobrostanu ucznia – bez wzmocnienia dorosłych system nie udźwignie pracy z młodzieżą.

W tym miejscu spotykają się dwa światy: polityka publiczna i praktyka codzienności. SCWEW wpisuje się w logikę zmiany: od systemu zarządzania edukacją do systemu relacyjnego wspierania rozwoju – opartego na współpracy, dialogu i realnym przepływie informacji między instytucjami. Choć działania SCWEW nie są skierowane bezpośrednio do dzieci i uczniów, to właśnie w trosce o nich zmieniamy świat dorosłych. Wierzymy, że dając nauczycielom i specjalistom realne wsparcie, poczucie bezpieczeństwa oraz nowe kompetencje, tworzymy dla młodych pokoleń szkołę, w której każdy może poczuć się naprawdę u siebie.

#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie #SCWEW #ORE

9 czerwca 2026

W systemie edukacji działa już 107 SCWEW!

1 czerwca br. pracę rozpoczęło 48 Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą, które zostały wyłonione w IV edycji konkursu grantowego. To kolejne centra, które dołączyły do istniejącej sieci – działa już 107 takich ośrodków.

Organy prowadzące powołują zespoły SCWEW, czyli lidera i ekspertów z przedszkoli, szkół i placówek specjalnych – to pierwszy krok w działaniu każdego z centrów. Następnie w przedszkolach i szkołach objętych wsparciem będą opracowywane diagnozy dotyczące potrzeb i możliwości w pracy z grupą lub klasą zróżnicowaną. Na tej podstawie powstaną plany wsparcia. W ciągu pierwszych trzech miesięcy będą się odbywać konsultacje eksperckie dla dyrektorów i pedagogów specjalnych z przedszkoli i szkół objętych wsparciem oraz spotkania eksperckie z nauczycielami, specjalistami i pracownikami niepedagogicznymi.

Niebawem zaprosimy liderów i ekspertów SCWEW na cykl szkoleń, nawiążemy relacje i współpracę, bo „razem możemy więcej”!

Przedsięwzięcia grantowe będą realizowane przez 15 miesięcy – do 31 sierpnia 2027 r.

#FunduszeEuropejskie #FunduszeUE #SCWEW #ORE

3 czerwca 2026

Partnerstwo szkoły i rodziny jako fundament działań SCWEW

Konferencja „Partnerstwo szkoły i rodziny dziecka ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi – uwarunkowania i dobre praktyki”, która odbyła się 14 maja br. w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym im. Henryka Sienkiewicza (SOSW) w Świdniku, stała się ważną przestrzenią wymiany doświadczeń i refleksji nad rolą współpracy z rodziną w budowaniu skutecznego wsparcia ucznia. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Kuratorium Oświaty w Lublinie we współpracy z SOSW w Świdniku, w którym działa Specjalistyczne Centrum Wspierające Edukację Włączającą.

Konferencja zgromadziła dyrektorów, nauczycieli oraz specjalistów z województwa lubelskiego, którzy są zainteresowani rozwijaniem praktyk sprzyjających edukacji włączającej. To było historyczne wydarzenie dla projektu „Budowa skoordynowanego systemu pomocy specjalistycznej opartego na Specjalistycznych Centrach Wspierających Edukację Włączającą”, realizowanego przez Ośrodek Rozwoju Edukacji w Warszawie. Pierwszy raz w trakcie jednego wydarzenia zaprezentowały się trzy specjalistyczne centra z województwa lubelskiego.

Już w wystąpieniu otwierającym Lubelski Kurator Oświaty podkreślił znaczenie partnerskich relacji szkoły i rodziny jako warunku realizacji prawa dziecka do edukacji dostosowanej do jego indywidualnych potrzeb i możliwości. Zwrócił uwagę na szczególną rolę dyrektorów w tworzeniu kultury dialogu, zaufania i współodpowiedzialności, a także na konieczność korzystania z rozwiązań systemowych wspierających szkoły – w tym z doświadczeń wypracowanych w ramach SCWEW.

Pierwszy blok merytoryczny konferencji koncentrował się na uwarunkowaniach skutecznego partnerstwa szkoły i rodziny dziecka ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Wystąpienie wicedyrektor Ośrodka Rozwoju Edukacji Marzenny Habib miało szczególne znaczenie w kontekście działań SCWEW, ponieważ akcentowało potrzebę wspólnego rozumienia sytuacji i potrzeb dziecka przez wszystkich uczestników procesu edukacyjnego. Wicedyrektor ORE podkreśliła, że dialog oparty na wzajemnym szacunku i uznaniu kompetencji rodziców jest warunkiem budowania spójnych działań pomocowych – co stanowi jeden z kluczowych obszarów pracy SCWEW.

Uzupełnieniem tej perspektywy było wystąpienie dr hab. Anny Prokopiak, prof. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Prelegentka zwróciła uwagę na potrzeby nauczycieli w zakresie współpracy z rodzicami uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Konieczność wzmacniania kompetencji komunikacyjnych i relacyjnych nauczycieli bezpośrednio koresponduje z zadaniami SCWEW, realizowanymi poprzez doradztwo, szkolenia i wsparcie zespołów szkolnych w codziennej praktyce.

Szczególnie istotne z punktu widzenia rozwoju SCWEW było wystąpienie Małgorzaty Kwiecińskiej, która zaprezentowała szkołę jako środowisko zapewniające uczniom i ich rodzinom zintegrowane, wielospecjalistyczne wsparcie. Przedstawiona koncepcja szkoły wspomaganej przez specjalistów i działającej z wykorzystaniem zasobów SCWEW pokazała, w jaki sposób centra mogą wzmacniać lokalne systemy pomocy, koordynować działania pomocowe oraz budować współpracę interdyscyplinarną na rzecz dziecka i jego rodziny.

W kolejnych wystąpieniach wielokrotnie odwoływano się do praktycznych doświadczeń SCWEW jako rozwiązań systemowych, które pomagają szkołom w pracy z uczniami o zróżnicowanych potrzebach. Podkreślano, że centra stanowią istotne zaplecze eksperckie, które umożliwia wzmacnianie kompetencji nauczycieli i dyrektorów, rozwijanie współpracy z rodziną oraz budowanie spójnych strategii wsparcia na poziomie lokalnym.

Ważnym elementem programu były wystąpienia oparte na doświadczeniu praktycznym, które ukazywały znaczenie partnerstwa szkoły i rodziny w codziennej pracy. Dorota Depa, pedagog i terapeuta, odwołując się do własnej pracy zarówno w szkole, jak i w gabinecie terapeutycznym, zwróciła uwagę na znaczenie empatii, spójności oddziaływań edukacyjnych i terapeutycznych oraz rozmowy skoncentrowanej na rozwiązaniach. Wskazane podejście jest zbieżne z filozofią działań SCWEW, które są ukierunkowane na wzmacnianie zasobów i budowanie porozumienia wokół potrzeb dziecka.

Perspektywę systemową i osobistą połączyło wystąpienie dyrektor Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Olbięcinie, która – jako dyrektor, specjalista i rodzic dziecka z niepełnosprawnością – podkreśliła znaczenie zaufania, uznania kompetencji rodziców oraz wspólnego podejmowania decyzji. To podejście pozostaje w bezpośredniej zgodności z ideą SCWEW, które promują partnerski model współpracy szkoły z rodziną.

Dopełnieniem tej części były wystąpienia Małgorzaty Bieleckiej ze SCWEW w Białej Podlaskiej oraz Anny Chwałek, reprezentującej Stowarzyszenie „Wspólny Świat”. Ukazały one trudne sytuacje we współpracy szkoły i rodziców oraz znaczenie dialogu opartego na szacunku i zrozumieniu. Prezentowane doświadczenia potwierdziły potrzebę systemowego wsparcia szkół w radzeniu sobie z wyzwaniami relacyjnymi – zadania, które SCWEW realizują w praktyce.

Perspektywę szkoły i rodziny uzupełnił kurator sądowy. Podczas wystąpienia zwrócił uwagę, że skuteczna ochrona dobra dziecka – zwłaszcza dziecka ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi – nie jest możliwa bez ścisłej współpracy wszystkich podmiotów zaangażowanych w jego wsparcie. Zaznaczył, że brak porozumienia pomiędzy szkołą a rodzicami znacząco utrudnia działania podejmowane również przez instytucje systemu pomocy i wsparcia rodziny.

Konferencję zamknęło wystąpienie Agnieszki Pietryki – kierowniczki projektu i głównej ekspertki merytorycznej SCWEW. Zaprezentowała ona realizację projektu oraz zapowiedziała V edycję konkursu grantowego. Podkreśliła znaczenie dalszego rozwijania SCWEW jako trwałego elementu systemu wsparcia szkół w budowaniu edukacji włączającej i partnerskiej współpracy z rodziną.

Konferencja potwierdziła, że skuteczne partnerstwo szkoły i rodziny dziecka opiera się na dialogu, empatii i współodpowiedzialności. Zaprezentowane doświadczenia oraz rozwiązania wypracowane w ramach SCWEW pokazują, że przy odpowiednim wsparciu szkoła może się stać miejscem realnej współpracy, w której dobro dziecka pozostaje nadrzędną wartością. To dla nas wielkie wyróżnienie, że możemy liczyć na specjalistyczne centra, ich chęć działania i dzielenia się rozwiązaniami na rzecz rozwoju uczniów oraz wzmacniania kompetencji nauczycieli i rodziców.

#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie #SCWEW #ORE