Budowa skoordynowanego systemu pomocy specjalistycznej opartej na Specjalistycznych Centrach Wspierających Edukację Włączającą

29 lipca 2024

Materiały do pobrania

Przestrzeń adresowana do środowiska edukacyjnego, zainteresowanego koncepcją i funkcjonowaniem Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą (SCWEW). Zapraszamy do zapoznania się z publikacjami i materiałami filmowymi wypracowanymi w projekcie „Opracowanie modelu funkcjonowania SCWEW” oraz zweryfikowanymi przez 23. SCWEWy w ramach realizacji projektu „Pilotażowe wdrożenie modelu SCWEW”.

Znajdziecie tu Państwo propozycje rozwiązań z zakresu pracy z grupą/klasą zróżnicowaną, realizacji specjalistycznego wsparcia przez SCWEW na rzecz nauczycieli i specjalistów w przedszkolach, szkołach ogólnodostępnych oraz wyniki ewaluacji działań SCWEW.

Model funkcjonowania SCWEW

Model funkcjonowania Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą (SCWEW)

Raporty – monitorowanie i ewaluacja SCWEW

Publikacje

Materiały merytoryczne

Nagrania filmowe

Materiały graficzne

Materiały promocyjne

2 czerwca 2026

„Zasobowa środa” w czerwcu: mądre przywództwo SCWEW w procesie wsparcia nauczycieli

Odejście od kontroli na rzecz wsparcia rozwoju placówki to klucz do obniżenia stresu w zespołach nauczycielskich.

Zapraszamy na kolejne spotkanie online z cyklu „Zasobowa środa” w terminie 10 czerwca o godzinie 18.00. Tematem przewodnim tym razem będzie przywództwo SCWEW w kontekście edukacji włączającej.

Spotkania pod hasłem „Zasobowa środa” są przeznaczone dla kadry specjalistycznych centrów – liderów i ekspertów SCWEW. Zaproszenie do udziału w czerwcowym webinarium kierujemy również do przedstawicieli organów prowadzących, dyrektorów, nauczycieli i specjalistów z przedszkoli, szkół oraz placówek specjalnych, którzy jeszcze nie są uczestnikami projektu.

Rejestracja na spotkanie odbywa się na platformie szkoleniowej Ośrodka Rozwoju Edukacji poprzez elektroniczny formularz rejestracji.

Zanim jednak spotkamy się na kolejnym webinarium, warto powrócić do najważniejszych wniosków z poprzedniego spotkania.

Ostatnie spotkanie z cyklu „Zasobowa środa”, zorganizowane w ramach projektu Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą (SCWEW), poświęcono ewaluacji jako rzetelnej diagnozie połączonej z uważnością na drugiego człowieka.

Podczas webinaru 13 maja zaprezentowano ewaluację jako proces oparty na strukturze GROW (ang. Goal – Reality – Options – Will, cel – rzeczywistość – opcje – wola działania). Takie podejście wyposaża liderów w gotowe procedury działania, co umożliwia budowanie strategii szkoły na jej faktycznych zasobach, a nie na sztywnych wytycznych. Pozwala również mądrze zarządzać procesem wsparcia, tak aby nauczyciele świadomie w nim uczestniczyli i wybierali to, co jest im realnie najbardziej potrzebne. Dzięki temu formalne obowiązki projektowe zmieniają się w żywy i przynoszący wymierne korzyści proces rozwojowy.

We wdrażaniu edukacji włączającej sukces mierzy się trwałą zmianą postaw i budowaniem kultury współpracy. Szkoła potrzebuje dziś przywództwa opartego na empatii i partnerskim dialogu. W tym kontekście SCWEW funkcjonuje jako „mózg” całego procesu – instytucjonalne oparcie, które przejmuje koordynację działań, poszukuje nowych zasobów i sojuszy oraz wspiera dyrektorów i staje się ich partnerem, a nie kontrolerem.

Praktyczny wymiar tego podejścia omówiła Grażyna Dattelbaum, liderka SCWEW w Białymstoku. Doświadczenia z pilotażu dowodzą, że analiza relacji zamiast suchych danych redukuje stres pracowników i pozwala dopasować pomoc do realnych potrzeb nauczycieli. Szkoły współpracujące z projektami zyskują konkretne, darmowe wsparcie: lekcje modelowe, superwizje ułatwiające rozwiązywanie problemów wychowawczych oraz dostęp do wypożyczalni sprzętu specjalistycznego i technologii asystujących.

Omawianie tych zagadnień będzie kontynuowane podczas najbliższego spotkania online „Włącz empatię! Edukacja włączająca a przywództwo SCWEW”, które odbędzie się 10 czerwca o godzinie 18.00. Webinar przybliży specyfikę liderstwa w edukacji włączającej i metody radzenia sobie z oporem. Zaprezentuje nowe narzędzia wspierające organizację pracy w zespole SCWEW.

#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie #SCWEW #ORE

29 maja 2026

Ludzie SCWEW: liderzy – przywództwo relacyjne w systemie wsparcia specjalistycznego

W „Modelu funkcjonowania Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą” został opisany zespół SCWEW, który tworzą lider, eksperci oraz koordynatorzy ze szkół objętych wsparciem. Szczególną osobą w tym zespole, a także w budowaniu sieci specjalistycznego wsparcia są liderzy SCWEW. Rola lidera została opisana w sposób formalny – poprzez zakres zadań, odpowiedzialności i relacji instytucjonalnych. Doświadczenia wdrażania SCWEW pokazują jednak, że znaczenie tej roli wykracza daleko poza klasyczne rozumienie kierowania zespołem. Lider SCWEW jest osobą, która buduje przestrzeń do współpracy, wzmacnia procesy uczenia się oraz inicjuje wspólne działania, co nadaje jego funkcji wymiar wykraczający poza klasyczne rozumienie zarządzania i podejmowania decyzji.

Lider SCWEW funkcjonuje w przestrzeni współdziałania różnych podmiotów instytucjonalnych oraz obszarów wsparcia: pomiędzy organem prowadzącym a zespołem SCWEW, pomiędzy placówką specjalną a przedszkolami i szkołami ogólnodostępnymi, a także pomiędzy edukacją a innymi sektorami, które działają na rzecz dziecka i rodziny. W tej perspektywie jego zadaniem nie jest jedynie zarządzanie ludźmi, lecz koordynowanie relacji, porządkowanie procesów i integrowanie zasobów dostępnych w środowisku lokalnym. To przywództwo osadzone w dialogu, zaufaniu i odpowiedzialności dzielonej z zespołem oraz partnerami.

Model SCWEW wyraźnie podkreśla, że lider nie działa sam. SCWEW jest zespołem, a jednocześnie elementem szerszej sieci współpracy, obejmującej szkoły i przedszkola ogólnodostępne, poradnie psychologiczno‑pedagogiczne, placówki doskonalenia nauczycieli, uczelnie, organizacje pozarządowe oraz inne instytucje działające na rzecz dziecka i rodziny. Rolą lidera jest inicjowanie i podtrzymywanie tych relacji, dbanie o ich spójność oraz tworzenie przestrzeni, która umożliwia wymianę wiedzy, doświadczeń i dobrych praktyk. Sieciowanie nie jest w tym ujęciu dodatkiem do działań SCWEW, lecz jednym z podstawowych mechanizmów budowania skutecznego systemu wsparcia.

Przywództwo SCWEW ma charakter relacyjny i rozproszony. Oznacza to, że odpowiedzialność za jakość działań nie spoczywa wyłącznie na jednej osobie, lecz jest współdzielona w zespole. Lider wzmacnia kompetencje ekspertów SCWEW, dobiera merytorycznie osoby do realizacji zadań i dba o klimat współpracy, aby sprzyjał on samodzielnemu i odpowiedzialnemu działaniu. W tym sensie rola lidera polega bardziej na uruchamianiu potencjału innych niż na bezpośrednim sprawowaniu kontroli.

Tak rozumiane przywództwo jest spójne z ideą edukacji dostępnej, która zakłada dostosowywanie środowiska do zróżnicowanych potrzeb uczniów, przy jednoczesnym zmniejszaniu presji na ich adaptację do istniejących struktur. Lider SCWEW projektuje zatem nie gotowe rozwiązania, lecz warunki organizacyjne, relacyjne i merytoryczne, w których szkoły i przedszkola ogólnodostępne mogą skutecznie rozwijać swoje kompetencje w pracy z grupą zróżnicowaną.

Istotnym elementem tej roli jest refleksyjność i gotowość do uczenia się. Autoewaluacja działań SCWEW – wpisana w zadania lidera – służy przede wszystkim rozwojowi i doskonaleniu praktyki. Jej celem nie jest realizowanie funkcji kontrolnej. Lider analizuje jakość podejmowanych działań, wyciąga wnioski i doskonali praktyczne rozwiązania.

Równie ważne jest systematyczne podnoszenie kompetencji zawodowych przez lidera poprzez udział w szkoleniach i sieciach współpracy. Lider, który sam pozostaje w procesie uczenia się, modeluje postawę kluczową dla edukacji – postawę otwartości, refleksji i gotowości do zmiany.

W codziennej praktyce lider SCWEW pełni także funkcję strażnika istoty działań podejmowanych przez specjalistyczne centrum. Dba m.in. o to, aby wszystkie inicjatywy, projekty i formy wsparcia koncentrowały się na dobru dziecka i ucznia. Upowszechniając ideę edukacji wysokiej jakości dla wszystkich, inicjując wydarzenia edukacyjne i działania informacyjne, lider wzmacnia wspólne rozumienie inkluzji jako procesu, który wymaga konsekwencji, współpracy i odpowiedzialności.

SCWEW jest efektem współdziałania wielu ludzi i instytucji, które wnoszą różnorodne kompetencje i doświadczenia. Rolą lidera jest połączenie elementów w spójny system specjalistycznego wsparcia. Dzięki temu SCWEW może realnie wzmacniać szkoły i przedszkola ogólnodostępne w realizacji edukacji włączającej oraz przyczyniać się do budowania lokalnych rozwiązań, które odpowiadają na zróżnicowane potrzeby dzieci i uczniów.

#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie #SCWEW #ORE

27 maja 2026

Superwizja szkolna – rozmowa, która wzmacnia

W pracy każdego nauczyciela niezwykle istotne jest dbanie o zdrowie – zarówno fizyczne, jak i psychiczne. Codzienne wyzwania edukacyjne, odpowiedzialność za rozwój uczniów oraz konieczność reagowania na ich zróżnicowane potrzeby wymagają nie tylko wysokich kompetencji, ale także równowagi i odporności. W tym kontekście superwizja staje się ważnym elementem wspierającym nauczycieli w ich pracy zawodowej. SCWEW stanowią fundament systemowego podejścia do edukacji włączającej – można je postrzegać jako „mózg” tego procesu, odpowiedzialny za planowanie, koordynację i wyznaczanie kierunków działań. Superwizja natomiast pełni rolę „układu nerwowego” – przekazuje impulsy, umożliwia refleksję oraz wspiera praktyczne wdrażanie rozwiązań w codziennej pracy edukacyjnej.

Superwizja prowadzona przez ekspertów SCWEW jest realizowana jako forma wsparcia kadry przedszkoli i szkół ogólnodostępnych. Jej cel stanowi rozwój kompetencji zawodowych nauczycieli oraz podnoszenie jakości pracy edukacyjnej. Superwizja tworzy przestrzeń do pogłębionej refleksji nad własną praktyką, umożliwiając analizę własnych zasobów i doświadczeń, omawianie trudnych sytuacji oraz wspólne poszukiwanie adekwatnych i skutecznych rozwiązań.

Superwizja nie funkcjonuje w izolacji, lecz stanowi część spójnego procesu zmiany – od rozpoznania zasobów i potrzeb, przez planowanie działań, aż po ich ewaluację i modyfikację. Proces superwizyjny przebiega etapowo i obejmuje:

wspólne określenie celu spotkania lub cyklu superwizji,
analizę sytuacji zgłaszanej przez nauczycieli, specjalistów,
refleksję nad stosowanymi strategiami i ich skutecznością,
poszukiwanie nowych rozwiązań i możliwości działania,
planowanie wdrożenia ustaleń w praktyce oraz ich późniejszą ewaluację.

Proces superwizyjny opiera się na partnerskich relacjach, wzajemnym zaufaniu oraz zapewnieniu poczucia bezpieczeństwa uczestnikom. Istotną rolę odgrywa w nim ekspert SCWEW, który towarzyszy nauczycielom i specjalistom, dzieląc się wiedzą i doświadczeniem, a jednocześnie wspiera proces uczenia się poprzez dialog i wymianę perspektyw. Taka forma pracy sprzyja budowaniu nowych sposobów rozumienia sytuacji edukacyjnych, wyznaczaniu celów oraz rozwijaniu kompetencji radzenia sobie z wyzwaniami.

Superwizja ma elastyczny charakter – może być realizowana jako jednorazowe spotkania lub jako proces zakładający cykliczność, dostosowany do indywidualnych i zespołowych potrzeb. Niezależnie od przyjętej formy, jej fundament stanowią: gotowość uczestników do zaangażowania w proces rozwojowy, stworzenie bezpiecznej przestrzeni do pracy oraz budowanie relacji opartych na zaufaniu.

W efekcie superwizja staje się istotnym narzędziem wspierającym rozwój zawodowy, wzmacniającym współpracę oraz umożliwiającym systematyczną refleksję nad praktyką edukacyjną. Przyczynia się do podnoszenia jakości pracy szkoły, przeciwdziała wypaleniu zawodowemu oraz wspiera nauczycieli, liderów oraz kadrę SCWEW w radzeniu sobie z obciążeniami wynikającymi z codziennej pracy.

#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie #SCWEW #ORE

22 maja 2026

Webinaria dotyczące wniosku grantowego – V edycja konkursu

Zapraszamy do obejrzenia webinariów na temat składania wniosku grantowego w konkursie grantowym:

Materiały są adresowane do wnioskodawców przygotowujących się do aplikowania w V edycji konkursu grantowego, który odbywa się w ramach projektu „Budowa skoordynowanego systemu pomocy specjalistycznej opartego na Specjalistycznych Centrach Wspierających Edukację Włączającą”.

Mamy nadzieję, że informacje zawarte w webinariach będą pomocne podczas przygotowywania aplikacji o grant.

#FunduszeEuropejskie #FunduszeUE #SCWEW #ORE

20 maja 2026

Projekt SCWEW w relacji z innymi projektami na rzecz sukcesu edukacyjnego ucznia

Departament Edukacji Włączającej (DEW) Ministerstwa Edukacji Narodowej zorganizował seminarium „Działania na rzecz sukcesu szkolnego uczniów ze zróżnicowanymi potrzebami”, które odbyło się 6–7 maja br. W wydarzeniu uczestniczyli: podsekretarz stanu w MEN Izabela Ziętka, dyrektor DEW Alina Sarnecka wraz z pracownikami departamentu, przedstawiciele Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego (IBE PIB), Ośrodka Rozwoju Edukacji oraz zespołów projektowych, w tym projektu „Budowa skoordynowanego systemu pomocy specjalistycznej opartego na Specjalistycznych Centrach Wspierających Edukację Włączającą”.

Seminarium miało upowszechnić informacje o zadaniach realizowanych w projektach oraz umożliwić podzielenie się wypracowanymi rozwiązaniami i materiałami. Gdzie jesteśmy, co robimy, dokąd zmierzamy w procesie budowania dostępnej szkoły, której celem jest sukces każdego ucznia – to myśl przewodnia tego wydarzenia.

Agnieszka Pietryka, kierowniczka projektu „Budowa skoordynowanego systemu pomocy specjalistycznej opartego na SCWEW”, przedstawiła działania realizowane przez zespoły specjalistycznych centrów na rzecz nauczycieli z przedszkoli i szkół ogólnodostępnych. Specjalistyczne wsparcie, które jest odpowiedzią na zdiagnozowane potrzeby, doskonali umiejętności nauczycieli w pracy z grupą zróżnicowaną i przekłada się na sukces szkolny każdego ucznia, adekwatnie do jego potrzeb i możliwości. Konsultacje indywidualne i grupowe, lekcje modelowe, superwizje szkolne, funkcjonowanie wypożyczalni sprzętu specjalistycznego i pomocy dydaktycznych z możliwością doboru sprzętu, instruktażu i specjalistycznych szkoleń – to formy wsparcia, dzięki którym są wypracowywane rozwiązania budujące jakość we współpracy nauczycieli, specjalistów, rodziców i dorosłych uczniów. Ważnym elementem tego procesu jest współdziałanie z przedstawicielami organów prowadzących, kuratoriów oświaty, instytucji i organizacji działających na rzecz dziecka i rodziny. SCWEW pokazują, jak skutecznie pracować zespołowo, oraz budują przestrzeń dla edukacji włączającej opartej na sile współpracy.

W trakcie seminarium zostały zaprezentowane główne działania realizowane także w innych projektach:

„Tranzycja na rynek pracy” (IBE PIB),
„Perspektywa 3 P” (Uniwersytet Śląski w Katowicach, Dolnośląska Szkoła Wyższa we Wrocławiu),
„Kompleksowe wsparcie dla poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym specjalistycznych, działających w województwie dolnośląskim” (Uniwersytet Dolnośląski DSW we Wrocławiu),
„Wspieranie dostępności edukacji dla dzieci i młodzieży” (IBE PIB),
„Szkoła dostępna dla wszystkich” (IBE PIB).

W trakcie dyskusji w kontekście zadań realizowanych w projektach podkreślano konieczność planowania dalszych działań w obszarze edukacji włączającej z wykorzystaniem już wypracowanych rozwiązań. „Projekt w relacji z innymi projektami” to nie tylko hasło, ale działania, które wpływają na wypracowywanie nowych, skutecznych rozwiązań i zasobów oraz wdrożenie ich do praktyki edukacyjnej.

#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie #SCWEW #ORE