W roku szkolnym 2024/2025 w 12 szkołach podstawowych w całej Polsce przeprowadziliśmy pilotaż wdrożenia modułowych e-podręczników – nowoczesnego rozwiązania edukacyjnego, które wspiera nauczycieli i uczniów w procesie nauczania i uczenia się w sposób bardziej elastyczny, spersonalizowany i angażujący. Projekt, realizowany przy współfinansowaniu z Funduszy Europejskich, dowiódł, że modułowe e-podręczniki są czymś znacznie więcej niż elektroniczną wersją książki – mogą stać się dynamicznym środowiskiem nauki.
Edukacja szyta na miarę
Modułowy e-podręcznik to elastyczny zestaw treści i narzędzi, z którego nauczyciel może budować własną ścieżkę dydaktyczną – dostosowaną do poziomu, tempa i stylu uczenia się uczniów. Każdy moduł stanowi samodzielny blok. Ich swobodne zestawianie daje możliwość różnicowania pracy z klasą. Dzięki temu nauczyciel nie musi ograniczać się do jednej ścieżki – może dowolnie skracać, rozbudowywać lub modyfikować materiały.
To właśnie elastyczność była zaletą narzędzia najczęściej wskazywaną przez nauczycieli. W pilotażu wzięło udział ponad 350 uczniów i 24 nauczycieli z 12 szkół. Projekt objął 12 przedmiotów: od biologii i chemii, przez matematykę, historię, WOS, język polski, po plastykę i muzykę. Każda szkoła samodzielnie decydowała o tempie i zakresie wdrażania e-podręcznika, co pozwoliło na zbudowanie zróżnicowanych, autentycznych doświadczeń.
Angażujący sposób uczenia się
Wypowiedzi uczniów, rodziców i nauczycieli zebrane w trakcie pilotażu jednoznacznie pokazują, że modułowe e-podręczniki zwiększają zaangażowanie w proces uczenia się. Uczniowie podkreślali nowoczesną i atrakcyjną formę materiałów, szczególnie:
- filmy, animacje i symulacje,
- interaktywne quizy i zadania,
- infografiki, nagrania i słuchowiska,
- możliwość pracy we własnym tempie.
Dzięki treściom multimedialnym uczniowie lepiej rozumieli złożone zjawiska i procesy. W biologii pomagało to wizualizować układy organizmu, w chemii – reakcje i budowę atomu, w geografii – procesy przyrodnicze, a w matematyce – trudniejsze zagadnienia logiczne i geometryczne.
Rodzice zauważali większą samodzielność dzieci, lepsze zrozumienie materiału i rosnącą motywację do nauki. Nauczyciele potwierdzali, że aktywizujące formy pracy przekładają się na wyższą frekwencję, lepszą koncentrację oraz efektywniejsze wykorzystanie czasu lekcji.
Wsparcie dla nauczycieli
W pilotażu ważnym elementem było zapewnienie nauczycielom wsparcia – zarówno technicznego, jak i metodycznego. Każdy z pedagogów uczestniczących w projekcie miał swojego mentora, a przed rozpoczęciem zajęć odbył szkolenie wprowadzające. Dzięki temu mógł nie tylko poznać narzędzie, lecz także rozwinąć swoje kompetencje cyfrowe i dydaktyczne.
Wielu nauczycieli podkreślało, że korzystanie z modułowych e-podręczników pozwoliło im zaoszczędzić czas na przygotowanie zajęć i lepiej planować proces nauczania. Zebranie treści w jednym miejscu umożliwia łatwiejsze zarządzanie materiałami i dostosowywanie ich do potrzeb konkretnej klasy. Nauczyciele doceniali także przejrzysty interfejs, funkcjonalności systemu zarządzania nauczaniem (LMS) oraz możliwość obserwowania postępów uczniów w czasie rzeczywistym.
Edukacja włączająca w praktyce
Jednym z kluczowych celów pilotażu było sprawdzenie, w jakim stopniu modułowe e-podręczniki wspierają edukację włączającą. Raport z pilotażu jednoznacznie wskazuje, że narzędzie dobrze odpowiada na zróżnicowane potrzeby uczniów.
E-podręczniki umożliwiają między innymi:
- powiększanie tekstu i grafiki,
- odsłuchiwanie treści,
- wielokrotne powtarzanie ćwiczeń i zadań,
- indywidualne tempo pracy,
- różnorodność form przekazu.
Dzięki temu uczniowie z dysleksją, trudnościami w koncentracji uwagi, w spektrum autyzmu czy z innymi niepełnosprawnościami lub specyficznymi potrzebami mogli w sposób bardziej komfortowy i skuteczny uczestniczyć w lekcjach. Nauczyciele wysoko ocenili możliwość dostosowania poziomu trudności oraz formy materiału do potrzeb konkretnych grup uczniów, a praca w parach i grupach dodatkowo wzmacniała integrację zespołów klasowych.
Technologia jako wsparcie, nie cel sam w sobie
W raporcie z pilotażu zwrócono też uwagę na wyzwania techniczne, które pojawiły się szczególnie na początku: logowanie, stabilność platformy czy ograniczenia kreatora treści. Te problemy nie przysłoniły jednak ogólnej oceny – modułowe e-podręczniki zostały bardzo pozytywnie przyjęte przez uczniów i nauczycieli. Wyniki pilotażu pokazały, że skuteczne wdrożenie technologii wymaga dobrego przygotowania szkół i nauczycieli, ale przynosi wymierne efekty.
Wnioski i kierunki dalszego rozwoju
Pilotaż modułowych e-podręczników zakończył się pozytywną weryfikacją założeń projektu. Potwierdzono, że:
- e-podręczniki zwiększają motywację i zaangażowanie uczniów,
- wspierają indywidualizację nauczania,
- ułatwiają pracę nauczycieli i sprzyjają rozwojowi kompetencji cyfrowych,
- dobrze wpisują się w ideę edukacji włączającej,
- są nowoczesnym narzędziem dydaktycznym, które odpowiada na realne potrzeby szkół.
Wśród rekomendacji znalazły się m.in. dalsze rozwijanie wersji offline, rozszerzanie funkcji kreatora, poprawa intuicyjności interfejsu oraz integracja z popularnymi narzędziami zewnętrznymi. Ważnym wnioskiem jest także potrzeba konsekwentnego wsparcia nauczycieli w procesie cyfrowej transformacji szkoły – zarówno szkoleniowego, jak i technicznego.
Nowy etap edukacji cyfrowej
Wdrażanie modułowych e-podręczników pokazało, że szkoła może być miejscem, w którym nowoczesna technologia realnie wspiera proces nauczania i uczenia się. Nie zastępuje nauczyciela – tylko daje mu więcej możliwości. Nie zamyka uczniów w schematach – tylko otwiera przestrzeń dla indywidualnego rozwoju.
Pilotaż to dopiero pierwszy krok. Na jego fundamentach można budować nowoczesny, dostępny i inkluzyjny system edukacji, w którym każdy uczeń ma szansę rozwijać swój potencjał, a każdy nauczyciel – otrzymuje narzędzia, które naprawdę wspierają jego pracę.
Tekst powstał na podstawie „Raportu końcowego z pilotażowego wdrożenia modułowych e-podręczników w szkołach podstawowych”, który można pobrać ze strony ORE: Raport końcowy z pilotażu Modułowych podręczników.
#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie
