Ośrodek Rozwoju Edukacji

W środę popielcową rozpoczyna się Wielki Post – czas wyciszenia i skupienia, który w kulturze europejskiej od wieków inspirował twórców muzyki, literatury i sztuki. Jednym z najwybitniejszych muzycznych świadectw tego okresu są pasje Johanna Sebastiana Bacha – dzieła, które do dziś są uznawane za arcydzieła światowego dziedzictwa kultury.

Scenariusz lekcji „Jeden mistrz i dwa… Johann Sebastian Bach i jego najsłynniejsze pasje” to propozycja dla szkół ponadpodstawowych. Umożliwia ona pogłębioną analizę „Pasji według św. Jana” oraz „Pasji według św. Mateusza”. Zajęcia pozwalają uczniom spojrzeć na te kompozycje nie tylko jako na utwory religijne, lecz także jako na wybitne osiągnięcia muzyki baroku.

W ramach lekcji uczniowie:

• analizują strukturę i obsadę obu pasji;
• poznają cechy pasji oratoryjno-kantatowej;
• interpretują zapis nutowy i środki wyrazu muzycznego;
• porównują sposób budowania narracji w obu dziełach;
• doskonalą umiejętność pracy ze źródłami i materiałami muzycznymi;
• rozwijają kompetencje kulturowe oraz krytyczne myślenie.

Zajęcia mogą przybrać formę pracy zespołowej, dyskusji moderowanej lub analizy wybranych fragmentów z odsłuchem. To okazja, aby pokazać uczniom, że muzyka klasyczna jest żywym językiem kultury – wymagającym uważności, ale wciąż aktualnym i poruszającym.

Wielki Post może stać się inspiracją do świadomego spotkania z muzyką, która od trzech stuleci kształtuje europejską wrażliwość artystyczną i pozostaje ważnym punktem odniesienia w edukacji muzycznej.

#FunduszeEuropejskie

13 lutego obchodzimy Światowy Dzień Radia – święto ustanowione przez UNESCO w 2011 roku, aby podkreślić znaczenie radia jako medium budującego wspólnotę, przekazującego wiedzę i łączącego ludzi ponad granicami. Choć radio ma ponad 100 lat, wciąż pozostaje jednym z najbardziej dostępnych i demokratycznych środków komunikacji.

Z tej okazji zachęcamy do realizacji scenariusza lekcji „Radio gra! O radiowej audycji muzycznej” autorstwa Tadeusza Banowskiego. Konspekt jest przeznaczony dla uczniów szkoły ponadpodstawowej. Rozwija kompetencje muzyczne, cyfrowe, medialne i społeczne. Lekcja wpisuje się w kierunki polityki oświatowej państwa, szczególnie w zakresie rozwijania kompetencji cyfrowych, krytycznego myślenia oraz odpowiedzialnego korzystania z mediów.

Dlaczego warto?

Zajęcia:

• rozwijają kompetencje medialne – uczniowie poznają rodzaje audycji radiowych i mechanizmy ich powstawania;
• uczą krytycznego myślenia i odpowiedzialności za słowo – analizują przekaz, strukturę i wiarygodność treści;
• kształcą kompetencje cyfrowe – wykorzystują programy do nagrywania i montażu dźwięku (np. Audacity);
• rozwijają kreatywność i sprawczość – tworzą autorską audycję muzyczną;
• uczą pracy zespołowej i planowania projektu medialnego od pomysłu do realizacji;
• wprowadzają w zagadnienia prawa autorskiego i własności intelektualnej.

Struktura zajęć

1. Faza przygotowawcza

Uczniowie wyszukują definicję audycji radiowej, analizują jej rodzaje (transmisja, retransmisja, audycja tematyczna, słowno-muzyczna, słuchowisko). Nauczyciel inicjuje rozmowę o roli radia w historii – od pierwszych transmisji po Radio Wolna Europa i współczesne radio internetowe. Dyskusja dotyczy również odpowiedzialności twórców mediów.

2. Faza realizacyjna

Uczniowie:

• w grupach projektują koncepcję audycji (temat, grupa odbiorców, forma);
• tworzą scenariusz z podziałem ról, np. redaktor, realizator dźwięku, reporter, spiker;
• nagrywają komentarze i montują audycję z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych;
• analizują dobór muzyki pod kątem treści, emocji i przekazu;
• prezentują efekty pracy oraz przeprowadzają samoocenę i ocenę koleżeńską.

3. Faza podsumowująca

Uczniowie tworzą linię czasu przedstawiającą proces powstawania audycji radiowej. Refleksja dotyczy roli radia dawniej i dziś oraz przyszłości tego medium w świecie cyfrowym.

Lekcja pokazuje, że radio – niezależnie od formy technologicznej – pozostaje przestrzenią twórczości, dialogu i odpowiedzialnej komunikacji. Uczniowie nie są jedynie odbiorcami mediów – stają się ich świadomymi współtwórcami.

#FunduszeEuropejskie

„Ewolucja jest faktem, a teoria ewolucji jest wyjaśnieniem tego faktu” – Stephen Jay Gould

12 lutego, w rocznicę urodzin Karola Darwina, na całym świecie obchodzi się Międzynarodowy Dzień Darwina. To święto poświęcone nauce, ciekawości i dziedzictwu jednego z najważniejszych przyrodników w historii. Formalne międzynarodowe obchody zostały ustanowione w 2009 r. z inicjatywy Międzynarodowej Unii Nauk Biologicznych (IUBS) oraz Międzynarodowej Rady Naukowej (ICSU). Tego dnia instytucje naukowe, edukacyjne i popularyzatorskie przypominają o znaczeniu teorii ewolucji oraz o roli krytycznego myślenia w rozwoju społeczeństw.

Myśl Darwina była rewolucją intelektualną, która zmieniła sposób, w jaki nauka tłumaczy złożoność świata. Idee tego przyrodnika stały się fundamentem współczesnego rozumienia życia, a ich wpływ rozciąga się na niemal wszystkie dziedziny wiedzy. Karol Darwin należy do grona uczonych, którzy trwale zmienili sposób, w jaki ludzkość rozumie świat przyrody. Jego prace stworzyły fundament nowoczesnej biologii, wpłynęły również na rozwój wielu innych dziedzin nauki.

Z okazji Międzynarodowego Dnia Darwina zachęcamy nauczycieli do wykorzystania scenariusza lekcji opracowanego do programu nauczania biologii dla III etapu edukacyjnego w szkole ponadpodstawowej (zakres rozszerzony) autorstwa Joanny Gałuszki „Początki myśli ewolucyjnej”.

Dlaczego warto zrealizować ten scenariusz?
Nauka o ewolucjonizmie kształtuje zestaw kompetencji wykraczających daleko poza samą biologię. Uczy myślenia naukowego, analizy danych, rozumienia procesów przyrodniczych i pracy z informacją.

#FunduszeEuropejskie

Liczba 𝑒≈2,718 to jedna z najważniejszych stałych matematycznych. Wymyślił ją Leonhard Euler w XVIII wieku. Stosuje się ją wszędzie tam, gdzie mamy do czynienia ze wzrostem lub spadkiem proporcjonalnym do aktualnej wartości. Przykłady stosowania liczby e to:

• logarytmy naturalne – logarytm o podstawie e;
• procent składany – opis wzrostu kapitału w czasie;
• funkcje wykładnicze – w których pochodna jest równa samej funkcji;
• równania różniczkowe – opisujące zjawiska fizyczne, biologiczne czy ekonomiczne;
• modelowanie wzrostu populacji, statystyka, prawdopodobieństwo.

Ciekawe przykłady wykorzystania logarytmów zawiera interdyscyplinarny scenariusz lekcji matematyki „Czy logarytm został wymyślony po to, żeby utrudnić życie uczniom?”. Autorem tego scenariusza przeznaczonego dla uczniów III etapu edukacyjnego jest Krystyna Cabała.

Podczas lekcji uczniowie wyszukują informacje o zastosowaniach logarytmu w różnych dziedzinach nauki wraz z przykładami i obliczeniami. Poszukiwania uczniów są ukierunkowane na chemię, fizykę i geografię:

• w chemii logarytm ma zastosowanie do wyznaczania pH roztworów;
• w fizyce logarytm ma zastosowanie przy mierzeniu poziomu hałasu;
• w geografii logarytm ma zastosowanie przy określaniu siły trzęsienia ziemi (skala Richtera).

W ramach lekcji rozwijane są kompetencje kluczowe: matematyczne, cyfrowe i techniczne – uczniowie wykonują obliczenia, posługują się smartfonami, wyszukują informacje w internecie.

W zakresie umiejętności uczenia się uczniowie zapoznają się ze Zintegrowaną Platformą Edukacyjną, która umożliwia im samodzielne zdobywanie wiedzy. Dzięki ćwiczeniom i zadaniom interaktywnym mają możliwość sprawdzenia poziomu zdobytej wiedzy i swoich umiejętności.

#FunduszeEuropejskie