Współczesna szkoła działa w warunkach znacząco różniących się od tych, dla których projektowano tradycyjne modele nauczania. Zmiany społeczne, kulturowe i technologiczne sprawiły, że klasy stały się przestrzenią realnej różnorodności: uczą się w nich uczniowie o odmiennych doświadczeniach, poziomach języka, możliwościach poznawczych i potrzebach edukacyjnych. Oprócz uczniów urodzonych w Polsce, w polskich szkołach uczą się dzieci z Ukrainy oraz z innych krajów (w roku szkolnym 2023/2024 ok. 7% wszystkich uczących się[1]), a także uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, uczniowie zdolni i wymagający wsparcia psychologicznego czy językowego.
W takiej rzeczywistości model oparty na jednolitym programie, dominacji jednego języka i frontalnym przekazie wiedzy nie odpowiada na zróżnicowane potrzeby uczniów. Szkoła potrzebuje narzędzi, które pozwolą uczyć się w sposób bardziej elastyczny, spójny i dostępny, a różnorodność nie będzie przeszkodą, lecz potencjałem.
W tej przestrzeni otwiera się miejsce na rozwiązania, które integrują język, treści i myślenie. To one mogą sprostać wyzwaniom współczesnej szkoły, w której duża grupa uczniów potrzebuje wsparcia (nie tylko językowego), a jednocześnie powinna zrealizować podstawę programową.
Podejście CLIL, tradycyjnie łączone z edukacją dwujęzyczną i koncentrujące się na równoległym nauczaniu języka i treści, obecnie rozumiane jest szerzej. Opiera się na rozwiązaniach wychodzących poza bierne przekazywanie wiedzy. Kluczowa jest złożoność procesów poznawczych, językowych i kulturowych, które zachodzą podczas uczenia się. Uczniowie uczą się naprawdę wtedy, gdy wykonują operacje poznawcze: porównują, wyjaśniają, analizują, oceniają, klasyfikują czy argumentują. Aby te działania były możliwe, potrzebują odpowiedniego języka – takiego, który pozwala im formułować myśli, wyrażać zależności i budować znaczenia[2]. Nauczanie, które angażuje uczniów w analizę, syntezę, tworzenie i rozwiązywanie problemów, a jednocześnie pozwala im korzystać ze wszystkich posiadanych zasobów językowych, sprzyja głębokiemu uczeniu się, a to umożliwia lepsze zrozumienie tego, czego się uczą, i wspiera wykorzystanie tej wiedzy w innych, nowych sytuacjach. Wzmacnia także autonomię i refleksyjność, ponieważ uczniowie zaczynają świadomie obserwować własny proces uczenia się i dobierać strategie, które najlepiej im służą. Uczenie się postrzegane jest jako działanie społeczne, w którym uczniowie uczą się od siebie nawzajem, a nauczyciel staje się przewodnikiem, który tworzy warunki do interakcji.
W kolejnych materiałach przedstawimy, jaką rolę odgrywa w tym modelu nauczyciel i jak może wzbogacić swoje kompetencje dydaktyczne. Zaproponujemy praktyczne wskazówki, jak projektować proces uczenia się, aby wspierał wszystkich uczniów i prowadził do autentycznego, trwałego rozwoju. Pokażemy, w jaki sposób tworzyć środowisko, które sprzyja holistycznemu rozwojowi ucznia, budowaniu poczucia sprawczości i rozwijaniu kompetencji niezbędnych do samodzielnego, krytycznego i twórczego myślenia.
Zapraszamy do czytania kolejnych informacji, aby poznać, jak podejście CLIL może zmienić codzienną praktykę dydaktyczną.
[1] A. Dolińska (red.), (2025), Uczniowie i uczennice z doświadczeniem migracji i uchodźstwa w polskich
szkołach 2004–2024, Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy, dostępny w internecie: https://www.ibe.edu.pl/pl/biblioteka-ibe/doswiadczenie-migracji/3505-uczniowie-i-uczennice-z-doswiadczeniem-migracji-i-uchodzstwa-w-polskich-szkolach-2004-2024 [dostęp: 24.01.2026].
[2] D. Coyle, O. Meyer, (2021), Beyond CLIL: Pluriliteracies Teaching for Deeper Learning, Cambridge University Press.
